Page 66 - Osmanlı Türkçesi 1

D Ö R D ÜN C Ü ÜN İ T E

4.2. ünsüzlerİn OkunuşundA kAlInlIk ve İncelİk

K o N u y a H azı rlı K

1. “Tuna-tünel”, “konak-kekik” kelimelerindeki farklı renklerle gösteri-
len sesleri, çıkış yerleri bakımından karşılaştırarak sonuçları sınıfça
değerlendiriniz.

2. Arapça ve Farsçadan dilimize giren “dergâh, karargâh, yadigâr;
dükkân, hikâye, kâğıt, Hakkâri, Kâmil; sükûn, sükût” gibi kelimelerde
“g” ve “k” ünsüzlerinden sonra gelen ünlülerin üzerine niçin düzelt-
me işareti konulmaktadır? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

OSMANLI TÜRKÇESİ
Osmanlı Türkçesi alfabesinde “te, dal, sin, kef, gef, he” harfleri ince ünlülerle, “tı
(t-d), sad, gayın, kaf, hı” harfleri de kalın ünlülerle birlikte okunur. Özellikle Türk-
çe ve Batı kökenli kelimelerde geçerli olan bu kural, kelimelerin doğru okunma-
sı için çok önemlidir.

Aşağıdaki tabloda incelik ve kalınlık nitelikleri gözetilerek okunması gere-
ken ünsüzler verilmiştir. Tablodan yararlanarak ince veya kalın ünlülerle bir
arada bulunması gereken ünsüzleri öğreniniz.

ه گ ك س د ت
İnce ünsüzleri e, i, İnce
karşılayan harfler ö, ü ünlüler
h g-ğ k s d t

خ غ ق ص ط ط
Kalın ünsüzleri a, ı, Kalın
karşılayan harfler o, u ünlüler
h g-ğ k s d t

Aşağıdaki tabloda verilen kelimeleri, ince ve kalın karşılığı olan ünsüzlerin

okunuşlarına dikkat ederek inceleyiniz.
تشیﻫ تشیﻫ وكیوا وﮔروس وروس ﺶید پوت

hişt hişt öykü sürgü sürü diş tüp

ﻞییرﺧ ﻞییرﺧ وقیوا وغروص وروص ﺶیط پوط

hırıl hırıl uyku sorgu soru dış top

65