Page 72 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 10

3. ÜNİTE KOMPOZİSYON

İki boyutlu yapıtlarda kütle, kendini saran mekânda öne çıkar veya somut bir malzeme gibi görünen şekildir.
Örneğin temsili bir resimde betimlenmiş herhangi bir nesne veya figür bir kütledir. Hacim ise bir resimde,
ışık ve gölge ile temsil edilir ve genellikle düz olmayanı netleştirmek için derinliği ifade eden konumdadır.

Mekân bir tasarım ögesi olarak, içinde nesnelerin ve olayların yer aldığı üç boyutlu alanı ifade eder. Plastik
sanatlarda mekân kullanımını gerçek ve yanılsamacı mekân olmak üzere ikiye ayırabiliriz: Gerçek mekân
bir nesneyi çevreleyen ya da nesnenin içinde bulunduğu derinliği, yüksekliği ve genişliği olan boşluktur. Bu
mekân türü genellikle mimari ve heykel gibi üç boyutlu sanat formlarıyla ilgilidir. Örneğin şu an bir oda ya
da bir bina içerisinde bulunuyor olmak, insan yapımı üç boyutlu mimari bir mekânı deneyimlemek demek-
tir. Mimarlık, mekânın çevrelenmesine adanmış bir sanat biçimidir. Bu sanat formunu gerçekten anlamak
için, farklı yapılarda mekânın nasıl ele alındığı incelenmelidir. Aynı zamanda bir müze mekânında bir heykel
incelerken heykeli çevreleyen boşlukta özgürce hareket edebilir ve bu hareket alanı içinde heykeli dene-
yimleyebilirsiniz. Bu iki mekân türü de gerçek mekân olarak tarif edilir. Düz, iki boyutlu eserlerde mekân üç
boyutlu sanat eserlerinden farklı olarak yükseklik ve genişlikle sınırlıdır. Bu tür eserlerde gerçek bir derinlik
ya da mesafe yoktur. Bu nedenle sanatçılar düz ya da düze yakın yüzeylerde derinlik ve mesafe yanılsaması
yaratmak için çeşitli teknikler geliştirdiler. Bu teknikler sayesinde resim yüzeyinin düzlüğünü gizleyerek
nesne ve figürleri çevreleyen mekân yanılsaması yaratmışlardır.

ETKİNLİK

Görsel 3.16: Natürmort, 1637, Willem Claesz (Villım Görsel 3.17: Davut, 1408-1409, Görsel 3.18: Palladiana (Palla-
Klas), County Sanat Müzesi, Amerika Donato di Niccolò di Betto Bar- diyana) Bazilikası, 1549-1617,
di (Donato di Nikkolo di Betto Andrea Palladio, İtalya
Bardi), Bargello Müzesi, İtalya

Verilen resim (Görsel 3.16), heykel (Görsel 3.17) ve mimari (Görsel 3.18) sanat eserleri örneklerini
inceleyiniz.
1. Sanat eserlerindeki renk, çizgi ve doku ögelerinin resim heykel ve mimaride kullanım farklılıklarını
nedenleriyle birlikte söyleyiniz.
2. Sanat eserlerindeki biçim, form, kütle, hacim ve mekân ögelerinin resim, heykel ve mimaride kul-
lanım farklılıklarını nedenleriyle birlikte söyleyiniz.
3. Kompozisyon ögelerinin iki boyutlu sanat eserleri ve üç boyutlu (mimari, heykel) sanat eserlerin-
deki kullanım farklılıklarını ve nedenlerini söyleyiniz.

70