Page 69 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 10

KOMPOZİSYON 3. ÜNİTE

3.1.3. Resim Sanatı ve Diğer plastik Sanatlarda Kompozisyon Öge ve İlkeleri

BİLİYOR MUSUNUZ?

• Kompozisyon öge ve ilkelerinin resim, heykel ve mimariye özgü kullanım biçimlerinin olduğunu biliyor
muydunuz?

ETKİNLİK

Görsel 3.13: Mum ve Bardak, 1882, Görsel 3.14: Musa, 1515, Görsel 3.15: San Lorenzo de El Escorial (Sen
Francois Bonvin, Hollanda Michelangelo di Lodovico Lorenzo de El Eskoriyal) Kraliyet Sarayı, 1563-
Buonarroti Simoni, 1584, Juan Bautista de Toledo, İspanya
San Pietro, İtalya

Verilen resim (Görsel 3.13), heykel (Görsel 3.14) ve mimari (Görsel 3.15) sanat eserleri örneklerini
inceleyiniz.
1. Kompozisyon öge ve ilkelerinin resim, heykel ve mimaride kullanımı ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?
2. Kompozisyon ögelerinin iki boyutlu sanat eserleri ve üç boyutlu (mimari, heykel) sanat eserlerin-
deki kullanım farklılıklarıyla ilgili düşüncelerinizi söyleyiniz. Bulgularınızı ve kazanımlarınızı arka-
daşlarınızla paylaşınız.

BİLGİ NOTU

Sanat eserlerinde aranacak en önemli özelliklerden biri, o eserlerin tasarlanma veya planlanma şeklidir.
Bu sanatın ögelerinin, ilkelerinin ne olduğunu ve bunların sanat nesneleri yaratmak için nasıl kullanıldığını
bilmeyi içerir. Sanatın ögeleri, kompozisyonun temel bileşenleri ve yapı taşlarıdır. Sanatçılar fikirlerini ifade
etmek için sanatın ögelerini kullanırlar. Bu ögeler; sanatçının kullandığı araçlar (boya, kil veya taş) değil,
sanatçının kullandığı görsel kelime dağarcığıdır. Sanatın ilkeleri ise ögelerin bir sanat eserinde kullanılabi-
leceği farklı yolları ifade eder. Bu ilkeler denge, vurgu, uyum, çeşitlilik, derecelendirme, hareket, ritim ve
orantıdır. Sanatçılar resimlerine bir biçim eklediklerinde, hangi elemanları kullanacaklarını bilinçli ya da
içgüdüsel olarak belirlerler. Sanatın tüm ögeleri renk, çizgi, biçim form ve doku gibi kompozisyon içinde
denge kurmaya katkı sunabilir. Örneğin bir resmin sağ bölümüne yerleştirilmiş yatay bir form, sol tarafında
bulunan dikey bir formla kompozisyonda denge oluşumuna yardımcı olabilir. Ya da bir sanatçının resminde
küçük-büyük, açık-koyu biçimleri düzenleyerek kullanması kompozisyona “çeşitlilik” ekler. Bazı biçimlerin
kompozisyonda tekrar ederek kullanılması ise “hareket ve ritim” etkisi verir.

Sanatçılar biçimlerle ya da diğer elemanlarla çalıştıklarında eserlerinde karmaşadan, tekdüzelikten uzak bir
bütünlük ararlar. Bu anlamda bir kompozisyonda ilkeler elemanlar ile birlikte tamamen uyumlu ve eksiksiz

67