Page 74 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 10

3. ÜNİTE KOMPOZİSYON

BİLGİ NOTU

Yüksek Rönesans, Rönesans’ın erken dönemlerinden itibaren başlayan bir dizi teknik keşfin sonucunda
resim sanatında ulaşılan zirveyi ifade eder. Sanat tarihinin neredeyse bütün temel kavramlarının tanımlan-
dığı ve etkili bir biçimde kullanıldığı bir dönemdir. Sanatçılar artık mekâna, renge, ışığa ve harekete nasıl
biçim vereceğini mükemmel bir şekilde öğrenir. Amaç sadece 15. yüzyıldaki gibi gerçekliğin bire bir temsilî
yapmak değildir. Bununla birlikte sanatçıdan yaratıcılık ve mucitlik beklenir. Sanatçı doğanın güzelliklerine
şiirsel bir tat katmalı ve onları sanatın temel kavramları ışığında yorumlar. Sanatçılar bu durumu, düşün-
celerini ve tecrübelerini eserlerinde ustalıklı bir şekilde birleştirerek başarır. Doğa hakkında edindikleri
bilgileri ve gözlemlerini sanatın kendi kurallarıyla ve öznel bakış açılarıyla sentezlerler. Artık gerçekliğin
izdüşümünün sanatsal yorumu eserlerinde iç içe geçiyordu. Resmin temel öge ve ilkeleri kompozisyonlarda
öyle ustalıklı kullanılır ki resimler artık gerçekliğin bire bir temsiline dönüşür. Artık yapmacık bir hava taşı-
maz. Bu anlamıyla Yüksek Rönesans estetik ilkelerin hakimiyeti ve zirvesi olarak tanımlanır. Bu dönemde
ressamlar kompozisyon öge ve ilkelerini eserlerinde birbirleriyle kusursuz bir biçimde çalışacak şekilde
kullanır.

Bir eserde sanat ögelerinin nasıl düzenlendiğini anlayabilmek için sanatın ilkeleri ile nasıl çalıştığına odak-
lamak gerekir. Bu nedenle bir sanat eserinde bulunan ilkelerin ve ögelerin önemini tespit etmek için belirli
sorular esere yöneltilir. Bu sorular resmin görsel özelliklerini kavramayı kolaylaştırır ve her bir sanat öge-
sinin sanat ilkeleri doğrultusunda nasıl düzenlendiğini öğretir. Aşağıdaki sorular kompozisyon ögelerinin
ilkeler doğrultusunda bir kompozisyonda nasıl çalıştığını anlamak üzerine oluşturulmuştur.

Bir kompozisyon renk açısından değerlendirilirken renkte ton, renkte yoğunluk ve renkte değer olarak
incelenir.

Ton
1. Ton, resimde vurgu unsuru olarak kullanılmış mıdır?
2. Resimde tekrarlanan benzer tonlar, bir uyum oluşturmak için kullanılmış mıdır?
3. Farklı tonlar, kompozisyona çeşitlilik katmak için mi kullanılmıştır?
4. Resimdeki tonlar dereceli olarak mı değişiyor, yoksa bir geçiş içinde mi değişiyor?
5. Resimdeki tonlar, bir hareket ve ritim hissi oluşturmak için mi düzenlenmiştir?
6. Bir ton varlığı, resimde kullanılan diğer tonlara oran oluşturmakta mıdır?

Yoğunluk
1. Yoğun renkler, resimde bir denge unsuru olarak kullanılmış mıdır?
2. Şiddetli renklerin kullanılması, gözü vurgulu alanlara yönlendiriyor mu?
3. Resimde birbirlerine yakın şiddette renklerin kullanımı ile uyum sağlanmış mı?
4. Farklı şiddette renklerin kullanımı ile resimde çeşitlilik sağlanmış mı?
5. Resimde renk yoğunluklarının değişmesinde kademeli bir geçiş var mı?
6. Farklı yoğunluktaki renklerin düzenlenmesi hareket ve ritm duygusu yaratıyor mu?
7. Resimde kullanılan renklerden birinin şiddeti diğer renklerin şiddeti ile orantılı mıdır?

Değer
1. Resimde kullanılan renk değerleri, dengeli olarak düzenlenmiş mi?
2. Resimde kullanılan renk değerleri ile vurgu yapılmış mı?

72