Page 14 - ÇALGI TOPLULUKLARI THM | 11

Sohbet Toplantıları Geleneği

İslamiyet’in kabulü ile Türklerde bu anlayış dayanışma gücünü de kuvvetlendirmiştir. İslam dini de
“İnsanların en hayırlısı, insanlara en çok faydalı olandır.” düşünce yapısına hâkim olduğu için sosyal yar-
dımlaşmaya ibadet ruhu kazandırmıştır. Türkler, 13. yüzyılda Anadolu’ya yerleşince oradaki toplumlarla
etkileşimi neticesinde sanat ve ticaret hayatı da hareketlenmiş, bu da esnaf teşkilatı arasındaki rekabeti
artırarak esnafın kendisine çekidüzen vermesini sağlamıştır. Bu durum, süreç içerisinde esnafın örgüt-
lenerek Ahi Evran öncülüğünde Ahilik teşkilatını kurmasına vesile olmuştur. Ahilik; Müslüman halkın
sanat, ticaret ve ekonomi gibi alanlarda hem ahlaki hem de ekonomik yönden gelişmesini ve iyi insan
yetiştirilmesini hedefleyen sosyal bir örgüttür.

Ahilik teşkilatı; millî birlik ve beraberliği sağlamış, yardımlaşmayı temel ilke olarak benimsemiş, dost-
luk ve kardeşlik bağları ile toplumsal ahlak kurallarının oturmasını sağlamıştır. Ayrıca ihtiyaç duyulan
temel maddelerin kaliteli ve ucuz bir şekilde üretilmesini sağlamaya çalışmıştır. Ahilik, yaşamak için ya-
şatmak düşüncesine sahiptir. Ahiliğe göre sosyal adalet ve dayanışma önemlidir ve “Komşusu aç iken tok
yatan bizden değildir.” görüşüne göre hareket edilir. İş ve meslek ahlakı esastır. Bu teşkilat, Anadolu’nun
en küçük şehrine hatta köylerine kadar ulaşmayı da başarmıştır.

Ahilik teşkilatlanmasında köy odaları da ayrı bir önem taşır. Köy odalarında köyde bulunan fakir fuka-
raya yardım edilirdi. Ahiler “Elin açık olacak, düşkünlere yardım için; kapın açık olacak, konuk olmak iste-
yenler için; sofran açık olacak, yoksullara, muhtaçlara yemek yedirmek için"anlayışı ile hizmet ederlerdi.

Ahilik teşkilatına has olan bu köy odalarında misafir ağırlanmış, görüşmeler yapılmış, oyunlar oynan-
mıştır. Bu odalarda hayvancılık, tarım gibi konular konuşulur ve fikir alışverişi yapılırdı. Asıl amacının
dışında olmasına rağmen bu toplantılarda müzik mutlaka yer alırdı. Sonuç olarak Ahilik teşkilatı yar-
dıma muhtaç kişileri gözetmek, sosyal dayanışma ve yardımlaşmayı sağlamak, Anadolu’ya göç eden
Türkmenlerin iyi birer Müslüman ve meslek sahibi olmalarını sağlamaktı.

Bölgelere Göre Sohbet Toplantıları Geleneği

İnsanlar arasında sosyal dayanışmayı sağlayan ve ağırlıklı olarak sohbet ve eğlenceye dayalı bir gele-
neksel kültür unsuru olan sohbet toplantıları; ülkemizin farklı bölgelerinde, farklı isim ve uygulamalarla
karşımıza çıkmaktadır. Anadolu’da “sohbet” adı altında gerçekleşen bu toplantıların yörelere göre deği-
şen isimleri şu şekilde isimlendirilmiştir:

• Marmara Bölgesi, Balıkesir Dursunbey’de "barana”
• Ege Bölgesi Kütahya’da “gezek”
• İç Anadolu Bölgesi, Konya’da “oturak”
• Akdeniz Bölgesi Burdur’da “ziyafet”
• Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ’da “kürsübaşı”

• Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Şanlıurfa’da “sıra gecesi”
• Karadeniz Bölgesi, Gümüşhane’de “herfene”

13