Page 23 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

1. ÜNİTE

Türk halk müziği, bireysel olarak oluşmasına rağmen zaman içinde değişimlere uğrayarak ait olduğu toplu-
mun zevk ve duygularını yansıtır bir nitelik kazanmıştır. Halkın ürünü olan ve geniş kitlelerce benimsenen bu
müzik türü, toplum içinde yaşamış ve hayat bulmuştur. Bu türdeki ezgiler genel olarak kolay anlaşılır ve küçük
solukludur. Sözler ise genelde hece ölçüsüyle yazılır.
Kuzey Buz Denizi kıyılarından (Yakutistan) Tuna kıyılarına (Dobruca, Deliorman), Himalayalar’ın az kuzeyinden
(Güney Türkistan) Volga kıyılarına kadar Türk’ün yaşadığı her yerde Türk halk müziğine rastlanır (Ak, 2014, s. 17)
(Görsel 1.12).

Görsel 1.12: Türklerin ana yurdu ve göç yolları haritası

THM’de genel olarak on zamanlıya kadar olan küçük usullerle beraber ezgi yapısında bezek ve sekileme kav-
ramı da oldukça sık kullanılmıştır. Bu ezgilerin icrası, ritimli (kırık hava) ya da ritimsiz (uzun hava) şekilde olabilir.
Ağız (Karadeniz ağzı, Arguvan ağzı vb.), tavır (zeybek tavrı, teke tavrı vb.) ve düzen (bozuk, bağlama, misket vb.)
Score
bu türün icrasında belirleyici olan özelliklerdir. Geleneksel öğretim sisteminde usta-çırak ve öğretmen-öğrenci
ilişkisi esastır. Usta ile birebir çalışmak, çeşitli tavır ve üslupları dinlemek ve tekrarlayarak öğrenmek şeklinde ifade
edilebilecek usta-çırak ilişkisi THM’ deki geleneksel yapının devamını sağlamaktadır. THM’ de on yedili ses sistemi,
bağlama esas alınarak kullanılır.
On Yedili Perde Dizgesi 2 w b 2 w b w n

& w w b 2 w b w n w w b 2 w b w n w b 2 w b w n w w b w b w n

BİLGİ NOTU
• THM’de dizi kavramı, TSM’deki makam
dizisi kavramının karşılığıdır.

Bağlama Türk halk müziğini temel çalgısıdır ve
geniş bir ailedir. Çeşitli ebatlarda yapılmaktadır. Bu
ailedeki tüm çalgılara bağlama ismi verilir. Bağlama
ailesindeki çalgılar halk arasında saz olarak da adlan-
dırılmaktadır. Ayrıca bağlama ailesinin içinde boyutu-
na ve akorduna göre bağlama olarak adlandırılan bir
çalgı çeşidi de bulunmaktadır. Meydan sazı, divan sazı,
bağlama, tambura, bağlama curası, tambura curası ve
divan curası bağlama ailesinin ana çalgılarıdır (Görsel
1.13).
Görsel 1.13: Cura, kısa saplı bağlama, tambura ve divan sazı

TÜRK MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ 21