Page 58 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

Safiyüddin Abdülmümin Urmevî (?-1294)

Türk müziği tarihinin gelmiş geçmiş en büyük nazariyatçılarından biri
olan Urmevî, aynı zamanda bestekâr, yazar, hattat ve ut sanatkârıdır (Gör-
sel 2.20). Türk müziği tarihi kaynaklarında; Urmiyeli Safiyyüddin, İbni Fâ-
hiri’l-Urmevî, Safiyyüddin Abdülmümin bin Yusuf bin Fâhir gibi isimlerle
de anılmaktadır.
Ailesi dönemin sanat ve kültür merkezi olan Bağdat’a, Urumiye’den
gelmiştir. Genç yaşında dönemin Bağdat sarayında, müzik insanı kimli-
ğiyle görev alarak ün kazanmıştır. Aynı zamanda saray kitaplığının idare-
sini üstlenmiş, o dönemde yazılan kitapları kendi el yazısıyla çoğaltmıştır.
Safiyüddin Abdülmümin Urmevî’nin müzik alanında ileri sürdüğü
fikirler, Türk müziğine ışık tutmuştur. Safiyüddin, “Şerefiyye” ve ”Kitabü’l
Edvar” adlı eserlerinde; bilimsel, teknik ve klasik kalıplarla Türk müzik
nazariyatını kurup bir sisteme oturtmuştur. Bestelerini ebced notasıyla
yazdığı eserleri, Türk müziğinin başlıca kaynağı olmuştur. Yüz otuza yakın Görsel 2.20: Safiyüddin Abdülmümin Urmevî
eseri olduğu söylense de bugüne ulaşan nevruz makamında bir eseri bu-
lunmaktadır. Bu eser, bugüne ulaşan en eski Türk sanat müziği eserinden biridir. Safiyüddin, birçok müzik aletini
çalabilen, Türk müzik sistemine yenilikler getiren ve makamların insan psikolojisi üzerindeki etkilerini inceleyen
büyük bir ses fiziği ustasıdır.

8. ETKİNLİK
Safiyyüddin Abdülmümin Urmevi
Safiyyüddin Abdülmümin Urmevî'ye ait olan besteyi seslendiriniz. Dönem müziği hakkındaki fikirle-
rinizi sınıfınızda paylaşınız.
USULÜ : REMEL
SAFIYÜDDIN ABDÜLMÜMIN URMEVÎ BESTESI
Makamı: Nevruz (Hüseynî) Güfte: Bilinmiyor
Usulü: Remel Beste: Safiyüddin Abdülmümin Urmevî
12 Ï Ï . Ï Ï Ï Ï 3 Ï Ï 5 . Ï Ï Ï 3 Ï Ï Ï . Ï 3 . Ï
& 8 J J J R J J J J 8

A LÂ SAB Bİ KUM YÂ HÂ Kİ MÎ NE TA RAF FA KÛ
VE LÂ TUT Lİ FÛ HÛ BİS SU DÛ Dİ FE İN NE HÛ

4 .
.
12 Ï Ï Ï Ï Ï Ï 3 Ï Ï 5 Ï Ï Ï 3 Ï Ï Ï . Ï 3 . Ï
& 8 J J J R J J J J 8
VE MİN VAS Lİ KUM YEV MEN A LEY Hİ TA SAD DA KÛ
YU HÂ Zİ RU AN YEŞ KÛ İ LEY KUM FE TEŞ FE KÛ
(Çeviri Nuri UYGUN)
SAFIYÜDDIN ABDÜLMÜMIN URMEVÎ BESTESI
Makamı: Geveşt Güfte: Bilinmiyor
Usulü: Remel Beste: Safiyüddin Abdülmümin Urmevî
12 Ï Ï Ï Ï . Ï 5 Ï 3 Ï 5 Ï j Ï Ï 5 . ú
& 8 J J J J J Ï 5 J Ï 5 Ï J
J
A LEL HİC Rİ LÂ VAL LÂ Hİ MÂ E NE SÂ Bİ RÛ
KE TEM TU HE VÂ KUM HİY FE TEN MİN A VÂ Zİ Lİ
3
Ï Ï . Ï Ï 5 Ï Ï 5 3 Ï Ï 5 Ï Ï j j Ï 5 Ï Ï 3 Ï 5 . ú
& J J R J J J J J J Ï Ï 5 J J J

VE GAY Rİ A LÂ FAK Dİ Ï 3 L A Hİ B BE j Tİ KĀ Dİ RÛ
Ï 5
. Ï 5
12
Ï
Ï Ï
VE
LÎ
Ï
& 8 Ï ÏVE LE KUM İN DE Ï 5 L Lİ Ï KĀ Ï 5 İ Ï 5 SE RÂ İ J RÛ . ú
J
J
J
J J
J
J
(Çeviri Nuri UYGUN)
A LEL HİC Rİ LÂ VAL LÂ Hİ MÂ E NE SÂ Bİ RÛ
KE TEM TU HE VÂ KUM HİY FE TEN MİN A VÂ Zİ Lİ
56 TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER
Ï Ï . Ï Ï 5 Ï Ï 5 3 Ï Ï 5 Ï Ï j j Ï 5 Ï Ï 3 Ï 5 . ú
& J J R J J J J J J Ï Ï 5 J J J
VE GAY Rİ A LÂ FAK Dİ L A Hİ B BE Tİ KĀ Dİ RÛ
VE LÎ VE LE KUM İN DE L Lİ KĀ İ SE RÂ İ RÛ
(Çeviri Nuri UYGUN)