Page 19 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

1. ÜNİTE

1.1.3. İlkel Çalgılar

Arkeolojik kazılarda Neoliti k Çağ’da (Cilalı Taş Devri) taş, Kalkoliti k Çağ’da (Taş-Bakır Devri) taş ve bronz, Bronz Çağı’nda
yalnızca madenler kullanılarak yapılan çalgılara rastlanmıştı r. Bu bulgular, ilk çağlarda yaşayan insanların doğal yaşam or-
tamlarında bulabildikleri malzemelerden çeşitli çalgılar üretti klerini ortaya koymuştur. Üfl emeli ve vurmalı müzik aletleri İlk
Çağ’da en çok karşılaşılan enstrümanlardır. Telli çalgıların rastlandığı ilk toplumlar ise Mezopotamya uygarlıklarıdır (Tablo 1.1).

Tablo 1.1: Esk� Uygarlıklarda Kullanılan İlkel Çalgılar
UYGARLIK KULLANILAN ÇALGILAR

Sümer Uygarlığı Sem, yan ve düz çalınan fl üt, ti ggi, balag (küçük davul), lilis (ikili davul), adapa (tef), lir ve lute.

Asur Uygarlığı Arpın ilkel hâli olan bir çalgı türü kullanılmıştı r.

Babil Uygarlığı Telli çalgıların ilk biçimleri kullanılmıştı r (Görsel 1.3, Görsel 1.4).
Fenike Uygarlığı Çift e aulos [aulus (Görsel 1.5)].

İbrani Uygarlığı Kinnor [kinor (arp veya lir)] ve şofar [ilkel korno (Görsel 1.6)].

Mısır Uygarlığı Arp, lir, tef, çıngırak, kaval, çift e kaval, kastanyet, trompet, davul ve sistrum (Görsel 1.7).
Bansuri, shennai (şennai), dholak (dolak), sitar, sarangi, tanpura (Görsel 1.8), rudravina, ectar,
nadasvaram, damaru, vinar, thalam (talam), rabanastr (rabanastı r), shanka (şanka), esraj (esrac),
Hint Uygarlığı
lehra, dotar, kandjira, tabla, ghatam (gatam), sarod, nagsvaram, mridanga (miridanga), tawil, sur-
mandal (sürmandal), shahnay (şaney), morchang (morçenk) ve gott uvadyam (gott uvadayam).
Çin Uygarlığı Çing, gong, hsüyan, ku, çung, king ve ki.

Anti k Yunan Phorminx (forminks), çitara, arp, aulos (bugünkü obua), pan fl üt ve lir (Görsel 1.9).
Uygarlığı

Görsel 1.5: Aulos

Görsel 1.3: Bab�l uygarlığında tell� çalgı Görsel 1.4: Bab�l uygarlığında tell� çalgı Görsel 1.6: Korno

Görsel 1.7: S�strum Görsel 1.8: Tanpura Görsel 1.9: L�r

MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ 17