Page 199 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

Lâdikli Mehmet Çelebi (15. yy.-1494)

Yaşadığı dönemin en büyük müzik bilimcilerinden addedilen Lâdikli Mehmet Çe-
lebi’nin hayatı hakkında çok az bilgi bulunmaktadır. Lâdikli Mehmet Çelebi, Fati h Sul-
tan Mehmet’e ithafen yazdığı “El-Fethiyye fî 'l-Musıkî” ve II. Bayezid'e ithaf etti ği “Zey-
nü'l-Elhan” adlı eserlerinde müzik teorisini ele almıştı r.

Buhurizâde Mustafa Itrî (1640?-1712)
Geleneksel Türk müziğinde klasik anlayışın en büyük isimlerinden biri kabul edilen
Buhurizade Mustafa Itrî, İstanbul’da dünyaya gelmiş ve iyi bir eğiti m almıştı r (Görsel
11.72). Enderunda müzik öğretmeni ve hanende olarak görev yapmıştı r. “Itrî” mahla-
sıyla divan ve âşık tarzlarında şiirler yazmasının yanı sıra hatt atlık da yapmıştı r. Mevlevî
olan Buhurizâde Mustafa Itrî’nin farklı türlerde bestelediği 1000'e yakın eserinden 40
kadarı günümüze ulaşmıştı r.

Başlıca Eserleri
• Neva Kâr • Segâh Bayram Tekbiri
• Segâh Salat-ı Ümmiye • Dilkeşhâverân Gece Salatı
• Mâye Cuma Salatı • Segâh Mevlevî Ayini
• Tut-i Mucize Guyem Ne Desem Laf Değil (Segâh Yürük Semâi)
• Her Gönlü Perişan Gönül Müptela Olur (Buselik Beste) Görsel 11.72: Buhur�zâde Mustafa Itrî

Sultan III. Selim (1761-1808)
1789 yılında Osmanlı tahtı na oturan ve Mevlevî geleneğine mensup olan III. Selim,
müzik ve edebiyata da ilgi göstermişti r (Görsel 11.73). “İlhamî” mahlasıyla bir Divan
yazan III. Selim, sanatçılara büyük destek vermişti r. Müziğin gelişimi için önemli ça-
lışmalar yaparak Hamparsum Limonciyan, Ali Nutki Dede ve Abdülbaki Nasır Dede’yi
nota yazısı gelişti rmeleri konusunda teşvik etmişti r. Isfahânek-i cedîd, hicâzeyn, şevk-i
dil, arazbarbuselik, hüseyni-zemzeme, suzidilara ve şevkefza makamlarını Türk müziği-
ne kazandıran III. Selim’in 83 eseri günümüze ulaşmıştı r.

Başlıca Eserleri
• Suzidilara Peşrev • Gönül Verdim Bir Civane (Hüzzam Şarkı)
• Pesendide Saz Semâisi • Hicaz Peşrev
• Suzidilara Mevlevî Ayini • Bir Nev Cevane Bir Müpteladır (Şehnaz Şarkı)
Görsel 11.73: Sultan III. Sel�m

Hamamizade İsmail Dede Efendi (1778-1846)
Hamamızade İsmail Dede Efendi, İstanbul'un Şehzadebaşı semti nde dünyaya gel-
mişti r (Görsel 11.74). Sesi ve yeteneğiyle dikkat çeken Dede Efendi, yedi yaşından iti -
baren müzik dersleri almış, yirmi yaşında Mevlevî olmuş ve yirmi bir yaşında “dede”
ünvanı almıştı r. Sultan III. Selim tarafı ndan yeteneği fark edildikten sonra Enderunda
hocalık yapmaya başlamış ve II. Mahmud Dönemi’nde “müezzinbaşı” olarak atanmış-
tı r. Eserlerini klasik üsluptan çıkmadan ancak yenilikçi bir tarzda besteleyen Dede Efen-
di; sultaniyegâh, neveser, sababuselik, hicazbuselik ve arabankürdi makamlarını Türk
müziğine kazandırmıştı r.

Başlıca Eserleri
• Ey Bülbül Nev Eda (Hicaz Şarkı) • Yine Bir Gülün Hal (Rast Şarkı)
• Hüzzam Mevlevî Ayini • Ferahfeza Mevlevî Ayini
• Bir Gonca Femin Yâresi Vardır Ciğerimde (Bayat Beste) Görsel 11.74: İsma�l Dede Efend�
• Şad Eyledi Can-ü Dilim Ruh-i Revanım (Sultaniyegâh Yürük Sema)
• Yüzündür Cihanı Münevver Eden (Rast Şarkı)

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 197