Page 202 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

Bu çalgılar, zamanla klasik Batı müziği orkestralarının perküsyon grubunun bir parçası hâline gelmiş ve orkestranın “Türk
kısmı” olarak adlandırılmıştı r. Bazı piyanolara Türk tarzı eserler seslendirirken kullanmak üzere “Türk tuşu” veya “yeniçeri
pedalı” diye adlandırılan mekanizmalar eklenerek mehter çalgılarının sesleri piyanoya yansıtı lmıştı r.
Avrupalı besteciler, opera ve bale eserlerinde de Türk kültürünü yansıtan konuları tercih ederek konusu Osmanlı
sarayında, saray bahçesinde ya da haremde geçen eserler yazmışlardır. Türk etkisini melodiler, riti mler ve tı nılarla sınırlı
bırakmamış; sahne dekorları ve kostümlere de yansıtmışlardır.
Avrupa müziğinde Türk etkisi, Barok Dönem’le birlikte görülmeye başlamıştı r. Türk müziği etkisinin görüldüğü ilk eser,
Barok Dönem Sanatçısı Jean-Bapti ste Lully’nin “Kibarlık Budalası” isimli yapıtı nın bir bölümü olan “Türk Tören Marşı”dır.
Jean-Bapti ste Lully’nin ardından George Philipp Telemann da “Tınlayan Coğrafya” isimli süiti nde “Asya yakası”, “yeniçe-
riler” ve “Avrupa yakası” temalarına yer vererek Osmanlı müziğine atı ft a bulunmuştur. Antonio Vivaldi’nin “Bayezid” ve
George Frideric Handel’in “Timurlenk” adlı opera eserlerinde de Türk kültürü etkileri görülmüştür.

Klasik Dönem bestecilerinden Türk müziğine ve Türk kültürüne en çok ilgi duyan besteci Wolfgang Amadeus Mozart
olmuştur. Mozart’ın Türk müziği ritmik unsurlarından yararlandığı “Türk Konçertosu” ve “Türk Marşı” ile Türk kültürünü
yansıttı ğı “Saraydan Kız Kaçırma” (Görsel 11.78) ve “Zaide” operaları klasik Batı müziğinin başyapıtlarından kabul edilmiş-
ti r. Mozart’ın çağdaşı Ludwig van Beethoven, “Ati na Harabeleri” isimli eserinde “Türk Marşı” adlı bir bölüme yer vermişti r.
Beethoven’ın “Savaş Senfonisi” olarak bilinen “Wellington (Vellington) Kuşatması” isimli yapıtı da Türk müziğinden ögeler
içermişti r.

Görsel 11.78: Mozart’ın “Saraydan Kız Kaçırma” operasından b�r sahne
Batı müziğinin Romanti k Dönemi’nde Türk müziği etkisinin devam etti ği görülmüştür. Dönemin bestecilerinden Sa-
int-Saens’ın “Türk Marşı” adlı eseri, Gioachino Rossini’nin “İtalya'da Bir Türk” operası ve George Bizet’in “Djamile” (Ce-
mile) operası Türk kültüründen izler taşımıştı r.

SIRA SENDE

Aşağıda bestecileriyle birlikte verilen eserleri melodik ve ritmik yapı özelliklerine dikkat ederek dinleyiniz.
Eserlerde tespit etti ğiniz Türk müziği unsurlarını sınıfı nızda öğretmeniniz ve arkadaşlarınızla paylaşınız.

Besteci Eseri
Jean-Bapti ste Lully Türk Tören Marşı
Wolfgang Amadeus Mozart 5. Keman Konçertosu (3. Bölüm) KV.219
Ludwig van Beethoven Ati na Harabeleri-Türk Marşı
Michael Haydn Türk Süiti

200 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ