Page 205 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

11.4. Cumhuriyet Öncesi Dönem

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

Batı müziğinde Türk müziği etkileri nasıl başlamış olabilir? Bu etkinin günümüzde de sürdüğünü düşünüyor
musunuz? Açıklayınız.

Osmanlının “Batı lılaşma” süreci, Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesinden önce başlamıştı r. Batı müziğinin Osmanlı
Sarayı'na girişi, Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’ne rastlamıştı r. Bu dönemde Fransa Kralı I. François tarafı ndan Osmanlı
Sarayı’na bir orkestra gönderilmiş ancak Kanuni Sultan Süleyman bir süre sonra bu orkestrayı ülkesine geri göndermişti r.
İyi bir Türk müziği bestecisi olan III. Selim, tahtt a olduğu sürece müzisyenleri desteklemiş ve klasik Türk müziğinin geliş-
mesine önemli katkılarda bulunmuştur. Avrupa’dan opera geti rterek bu operanın sarayda konserler vermesine olanak
sağlamış ve müzikte Batı lılaşma fi krini savunmuştur.

11.4.1. Cumhuriyet Öncesi Dönem’de Yapılan Reformların Türk Müziğine Etkileri

Müzikte Batı lılaşma konusunda yapılan ilk reform, Sultan II. Mahmud Dönemi’nde Muzıka-yi Hümâyunun kurulmasıdır.
Muzıka-yi Hümâyunun kurulmasıyla birlikte 1826 yılında Mehterhâne kapatı lmıştı r. Mehterhânede görev yapan müzis-
yenlerin bir kısmı eğiti me alınarak Muzıka-yi Hümâyunda görevlendirilmiş ve böylece kurulan yeni bandonun müzisyen
ihti yacı karşılanmıştı r.

Muzıka-yi Hümâyunun kurumsal temellerini oluşturan Giuseppe Donizetti , saraydaki görev süresince yeni eserler bes-
telemiş ve Türk müziği eserlerinde düzenlemeler yapmıştı r. Donizetti ’nin çalışmaları sonucunda Türk ve Avrupa müziği sen-
tezi eserler ortaya çıkmıştı r. Giuseppe Donizetti ’nin ölümünden sonra yerine geçen Callisto Guatelli de yaptı ğı çalışmalarda
Türk müziği makamlarını kullanmış ve bazı Türk şarkılarını çok sesliliğe uyarlamıştı r.
Son dönem Osmanlı padişahları Türk müziği alanında önemli gelişmelere öncülük etmişti r. Batı müziği formunda eser
besteleyen ilk padişah olan Sultan Abdülaziz, özellikle dans formunda çok sayıda yapıt üretmişti r. Batı müziği ile yakından
ilgilenen Sultan V. Murad da 130 eser bestelemişti r. Enderun Meşkhanesinde yer alan ve bir süredir Türk müziği icra eden
Fasıl Heyeti , II. Mahmud Dönemi’nde “Faslı Ati k” ve “Faslı Cedit” olmak üzere iki kısma ayrılmıştı r. Faslı Ati k (Eski Fasıl), Türk
müziği icrasına devam ederken Faslı Cedit (Yeni Fasıl), müziğe yenilikçi bir anlayış geti rmişti r. Muzıka-yi Hümâyundaki bu
yapılanma, yüzyıllarca süren geleneksel anlayışın yavaş yavaş geride bırakıldığının göstergesi olmuştur.

I. Dünya Savaşı yıllarında ulusal konservatuvar oluşturma sürecinde açılan Dârülbedâyi (1914) daha sonra ti yatro top-
luluğuna dönüşmüş ve Batı ti yatrosunun izinde bir sanat kurumu olmuştur. Dârülbedâyi; ti yatro, Türk müziği ve Batı müziği
alanlarında eğiti m vermesi için kurulmuşsa da kısa süre sonra okulun Batı müziği bölümü kapatı lmıştı r. Dârülbedâyinin
amacı; Türk müziğinin yapısını korumak, eserleri notaya alıp gelecek nesillere aktarmak ve Türk müziğini yaygınlaştı rmak
olarak güncellenmişti r.
Dârülbedâyi kapatı ldıktan sonra Osmanlı Devleti ’nin ilk resmî müzik okulu olan Dârülelhan faaliyete geçmişti r (1917).
Dârülelhanın kuruluş amacı; eski Türk müziği eserlerini kayıt altı na almak, Anadolu halk müzik dağarcığını derleyerek ulu-
sal müzik repertuvarı oluşturmak ve müzik eğiti mcileri yeti şti rmek olarak belirlenmişti r.

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 203