Page 30 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

2. ÜNİTE ORTA ÇAĞ

2.1. Erken Kilise Müziği

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

Orta Çağ Avrupası’nın müzik anlayışı hakkında sahip olduğunuz bilgileri arkadaşlarınız ile paylaşınız.

2.1.1. Orta Çağ Kültürünün Müzik Üzerindeki Etkileri

4-15. yüzyıl arasını kapsayan dönem, Orta Çağ olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde kilisenin sergilediği baskıcı
tutum nedeniyle Avrupa’da özellikle sanat ve bilim ilerleyememişti r. Çeşitli kısıtlamalardan dolayı bilimsel ve sanatsal ça-
lışmalar neredeyse bin yıl boyunca gelişim gösterememişti r. İnsan bedeninin, kadın sesinin, dünyevi keyifl erin vb. günah
olarak değerlendirildiği, her türlü özgürlüğün baskılandığı Orta Çağ’da kilisenin koyduğu katı kurallar müziği de sekteye
uğratmıştı r. Çalgı sesinin de bu kısıtlamaya maruz kalması, müzikte buluşlar yapılmasını ve müziğin gelişmesini engelle-
mişti r. Müzik yalnızca dua ve ilahileri söyleme aracı olarak erkekler tarafı ndan icra edilebilmişti r. Kilisenin bu tutumu, bu
dönemin Avrupa’da “Karanlık Çağ” olarak adlandırılmasına sebep olmuştur.

2.1.2. Orta Çağ’da Kullanılan Çalgıların Özellikleri

İlk Çağ’da çeşitli müzik aletleri kullanıldığını gösteren bulgular vardır. Ancak Orta Çağ’a ait araştı rmaların bulgula-
rına bakıldığında bu müzik aletlerinin Orta Çağ’da neredeyse tamamen kaybolduğu ya da şekil değişti rerek kullanıldığı
görülmektedir. Ortadan kaybolan çalgıların yerini viol ve lute (lut) gibi yeni çalgılar almıştı r. Viol ve lute müzik tarihinde
önemli yere sahip çalgılardır. Orta Çağ’da kemanın atası olarak bilinen viol, Kuzey Fransa’da kullanılan “crowt”tan (kravt)
doğmuş üç telli bir çalgıdır. Lut ise günümüzdeki ut ve gitarın karışımı gibi bir görünüme sahip olan ve tel sayısı 3 ila 12
arasında değişiklik gösteren Orta Çağ çalgısıdır. 12 ve 13. yüzyılda “troubadour” (troğbadur) ve “trouvere” (truvere) gibi
sokak gezgini şarkıcılar, bu çalgıların tanınmasını sağlamıştı r. Zaman içinde sayıları da artan bu çalgılar giderek daha geniş
bir kullanım alanına sahip olmuştur (Tablo 2.1).

Tablo 2.1: Orta Çağ'da Kullanılan Çalgılar
Yaylı Çalgılar Fiddle (fi dıl), rebec [ribek (Görsel 2.1)], yaylı lir, crott a (krott a), viol.
Lir, monochord [monokort (Görsel 2.2)], hurdy-gurdy (hardi-gardi), org, arp, lute,
Telli Çalgılar
psaltery (psaldıri), dulcimer (dalsımır).

Nefesli Çalgılar Klarnet, trompet, oliphant [olifı nt (Görsel 2.3)].
Ziller Cymbal [simbıl (Görsel 2.4)].

Vurmalı Çalgılar Cymbalum (simbılım), ti mpani (Görsel 2.5), tamburin.

Görsel 2.4: Cymbal

Görsel 2.1: R�bek Görsel 2.2: Monochord Görsel 2.3: Ol�phant Görsel 2.5: T�mpan�

28 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ