Page 32 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

SIRA SENDE

Orta Çağ’da yazılmış kilise müziği örnekleri dinleyiniz. Dinlediğiniz eserlerin Orta Çağ’a ait müzik yazımı ile ilgili
izlenimlerinizi arkadaşlarınız ile paylaşınız.

2.1.5. Kilise Modları (Makamları)
Milano Piskoposu St. Ambrosius [Sen Ambrouz (340-397)] Batı ’da Hristi yan müziğine düzen geti rmekle görevlendi-
rilmişti r. Yaptı ğı çalışmalar sonucunda “re, mi, fa, sol” sesleriyle başlayan diziler oluşturmuştur. Doryen, frigyen, lidyen
ve miksolidyen adlarını verdiği bu dizileri otanti k (ana) mod olarak belirlemişti r. Halk ezgilerinin tören müziğine fazlaca
karışması kaygı verici bir hâl alınca papa yetkilerini de elinde bulunduran Büyük Gregor (MS 540-604) tören müziğini
sadeleşti rme yoluna gitmişti r. Büyük Gregor’un bu amaçla düzenlediği melodiler “Gregor şarkıları” ya da “plaint-chant”
[plent şant (saf şarkı)] adı ile günümüze kadar gelmişti r. Papa Gregor kilise makamına dört makam daha eklemişti r. Böy-
lece St. Ambrosius’un düzenlediği doryen (1.), frigyen (2.), lidyen (3.) ve miksolidyen (4.) otanti k modlar; Papa Gregor’un
düzenlediği diğer modlar ise yan (yardımcı) modlar olarak isimlendirilmişti r.
Plagal modlar ana modların beşinci sesi üzerine kurulmuş ve ana modların dört ses altı ndan başlamıştı r. Bu nedenle
“alt” anlamına gelen “hipo” ekini almış ve ana dizinin biti ş sesi olan dördüncü seste sona ermişti r.

BİLGİ NOTU

Orta Çağ modları çeşitli kaynaklarda “kilise modları” olarak da adlandırılmıştı r (Görsel 2.6).

Doryen Frigyen

& w w w w w w w w w w w w w
w w w

Lidyen Miksolidyen w

& w w w w w w w w w w w w w w w

Hipodoryen Hipofrigyen Hipolidyen

& w w w w w w w w w w w w w w w w w w
w w w w w w

Görsel 2.6: K�l�se modları

ARAŞTIR-PAYLAŞ

Anti k Yunan ve Orta Çağ kilise modlarının günümüzde kullanılan son hâlini araştı rınız. Orta Çağ’daki ve günümüz-
deki kullanımlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları tespit ediniz. Tespitlerinizi arkadaşlarınız ile paylaşınız.

30 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ