Page 37 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

BİLGİ NOTU

Bu dönemlerde anti k çağlarda olduğu gibi kentler son derece önemlidir. İlk zamanlarda esnaf ve köylüler şatoların
etrafı na yerleşmişler, sonraları kalabalıklaşıp şehirleri oluşturarak güç kazanmışlardır. Böylece şato önemini kaybetmeye
başlamıştı r. Kentliler, kendilerine “kent soylu” adını vermişlerdir. Burjuvalar ise büyük işler, büyük eserler ve ihti şamlı bir
yaşam peşinde koşmaya başlamışlardır. Burjuvaların müziği troubadourların müziğinden daha neşeli fakat dinî içeriklidir.

SIRA SENDE

Gezgin müzisyen troubadourların günümüzde hâlâ söyledikleri müzik örneklerini dinleyiniz. İzlenimlerinizi arka-
daşlarınız ile paylaşınız.

2.4. Orta Çağ’da Çok Seslilik

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

Orta Çağ’a dair çok sesli müzik örnekleri inceleyiniz.

2.4.1. Orta Çağ’da Çok Sesli Müziğin Oluşumu
Tek sesli şarkı söyleme geleneği, kilise tarafı ndan Orta Çağ’da da sürdürülmüştür. 7. yüzyılın sonlarına doğru orgun
kiliseye girmesi, insan sesine eşlik eden çalgıları da beraberinde geti rmişti r. 9. yüzyılda ise yaşanan bu gelişmenin sonucu
olarak tek sesli şarkıya göre daha dinamik bir müzikal yapıya sahip olan organum ortaya çıkmıştı r.
Seslerin belli düzen içinde tı nlamasını sağlayan organum biçiminin çok sesli müzik özelliğine sahip olması, müziğin
daha nitelikli bir hâl almasında önemli bir rol oynamıştı r. Organum, zaman içinde gelişme göstererek sanatsal müziğe yön
vermiş ve Orta Çağ’a ait çok sesli müzik formlarına temel oluşturmuştur.
Kilise, çok sesli müziği 12. yüzyılda kabul etmişti r. Dinî törenlerin kutsal dokusuna zarar vermemek şartı yla çok ses-
liliğin barındırdığı süslemelerin kullanılmasına izin vermişti r. Dinî ezgilerde çok seslilik unsurları, ilk kez Paris’teki Notre
Dame (Notür Dam) Katedrali’nde kullanılmaya başlanmıştı r. Ezgilerde çok seslilik unsurlarına yer verilmesi, müzik sanatı -
nın derinlik ve nitelik kazanıp gelişmesinde önemli bir yere sahip olmuştur.

2.4.2. Orta Çağ’da Kullanılan Çok Sesli Müzikal Formların Özellikleri

Orta Çağ’a ait çok sesli müzik formlarının benzer ve farklı özellikleri bulunmaktadır. Bu dönemde kullanılan kimi form-
lar koral yapıya, kimi formlar eşlikli yapıya uygun bir nitelik sergilemişti r. Ayrıca formların bir kısmı yalnızca insan sesi için
bestelenirken bir kısmı insan sesi ve çalgı için bestelenmişti r. Orta Çağ’a ait belli başlı çok sesli müzik formları şunlardır:

Organum : İki ya da daha çok ezginin belli kurallar çer-
çevesinde birleşmesinden oluşan bir müzik formudur. Bu
form, tek sesli bir şarkıya dörtlü ve beşli aralıkların ya da
oktav aralıklarının kullanıldığı ikinci bir sesin eklenmesiyle
gelişti rilmişti r. Diğer Orta Çağ çok sesli müzik formları orga-
num formu temel alınarak oluşturulmuştur (Görsel 2.12).

Görsel 2.12: Organum örneğ�

ORTA ÇAĞ 35