Page 61 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

4. ÜNİTE

SIRA SENDE

Sanat dönemlerinin oluşmasında toplumsal yaşayış, kültürel yapı, siyasi tutum, buluşlar ve geleneklerin ne tür
etkileri olabilir? Açıklayınız.

4.1.2. Barok Dönem’i Oluşturan Evreler

Barok Dönem, 15. yüzyılda İtalya’daki opera denemeleriyle başlamıştı r. Johann Sebasti an Bach’ın ölümüyle sona erdiği
kabul edilen bu dönem, tüm müzik türlerinde kalıcı değişikliklerin oluşmasına yol açmıştı r.

Günümüzde varlığını sürdüren birçok müziksel özellikte Barok Dönem’in farklı evrelerine dair izler gözlemlenmektedir.
Ancak her ne kadar verilerden hareketle birtakım tespitlerde bulunulsa da müzik dönemlerinin katı kurallarla ve keskin çizgi-
lerle birbirinden ayrılması olanaksızdır. Örneğin Goti k Dönem’in son diliminde Rönesans özellikleri ortaya çıkarken Rönesans
olarak adlandırılan 1450 ila 1600 yıllarında Erken Barok özellikleri kendini göstermişti r. Aynı şekilde 15. yüzyılın ikinci yarısı
Geç Rönesans-Erken Barok olarak adlandırılmıştı r. Bu örneklerde de ifade edildiği üzere aralarında bazı etkileşimler olmakla
birlikte ana hatlarıyla Barok Dönem, üç evrede değerlendirilmektedir:

Erken Barok (1600-1650): Bu dönemde din ve devlet işlerinin birlikte yürütülmesinden dolayı dinî ögeler her alanda
ön planda olmuştur. Bu durum müziği de etkilemiş, dinî konuları içeren müzik çeşitliliği uzun zaman etkisini sürdürmüştür.
Erken Barok gerek mimari, resim, heykel gerekse müzik alanında değişim tohumlarının atı ldığı süreçti r. Bu dönemde
etkili olan en önemli gelişme, İspanya’dan sonra İtalya’nın egemenliği ele almasıyla birlikte İtalyan besteciler tarafı ndan
müzikte yeni fi kir ve buluşların ortaya konmasıdır.
Erken Barok’ta dramati k ve manevi gücü yüksek yapıtlar üreti lmiş; madrigal, motet gibi vokal biçimlerinin ve en önemlisi
de operanın temel ögeleri belirlenmişti r. Müzik, özellikle opera, büyük orkestralar ve korolarla birleşti rilerek görkemli bir
görünüme büründürülmüştür. Eserlerdeki drama, teatralite ve ornamentalizm artmıştı r. İtalyan opera bestecileri, en ünlü
eserlerini bu dönemde bestelemişlerdir.

Olgun (Orta) Barok (1650-1700): Olgun Barok’ta müzik daha karmaşık ve zengin bir yapıya sahip olmuş, İtalya'dan sonra
Fransa müziği de önem kazanmaya başlamıştı r. Johann Sebasti an Bach (Yohan Sebasti yan Bah), Antonio Vivaldi (Antonyo
Vivaldi) ve George Friedrich Handel (Corç Firederik Hendel) gibi bestecilerin en önemli eserleri bu dönemde ortaya çıkmıştı r.

Olgun Barok operalarında dekor, kostüm ve sahneleme ögeleri yoktur. Ancak opera zengin ve parlak bir eğlence aracı ol-
duğundan hem kilise hem de soylular tarafı ndan büyük bir coşkuyla karşılanmıştı r. Bu dönemde opera müziği konusundaki
en önemli adım, oratoryo ve kutsal konuların koro ve solistler tarafı ndan orkestra eşliğinde söylenmesi olmuştur.

Olgun Barok’ta çalgı müziği opera kadar önem kazanmaya başlamış, coşkun tı nılarını sunmak üzere zenginleşti rilen ve
sesleri büyütülen eski çalgılar zamanla değişime uğramıştı r. Klavsen, klavikord, lavta ve viyolada gamba en gözde çalgılar
olmuştur. Ritmi güçlendirmek amacıyla fl üt, blok fl üt, yan fl üt, auslos (obuanın atası), kornet, uzun kornetler, boru (şu anki
korno), trompet, trombon ve vurmalı çalgılar kullanılmıştı r. Çalgı aileleri gruplaştı rılarak bugünün orkestrasının temelleri
atı lmıştı r. Basso conti nuo; lavta, klavsen, org gibi sürekli bas veren çalgılarla yapılmıştı r. Conti nuo bas müzisyeni, melodiye iyi
zemin hazırlayacak ve armoniyi dolduracak bas bölümünü vermişti r. Bir ses veya çalgı için yazılmış melodi üstt e, bir bas çalgı
da altt a uyumu sağlamaya çalışmıştı r. Dönem müziğinin en belirgin özelliklerinden “karşıtlık”, müziğin içinde farklı şekillerde
yer almıştı r. Nüans işaretleri ilk kez bu dönemde ortaya çıkmıştı r. Eser içinde bir melodiden başka bir melodiye geçişlerin ve
birden fazla temanın oluşması da Olgun Barok’ta gerçekleşmişti r.
Orkestralama sanatı bu dönemde doğmuş ve bu gelişme ile çalgılarda da önemli gelişmeler olmuştur. Barok Dönem ens-
trümantal müziğinde virtüözlük ön plana çıkmıştı r. Çalgıların gelişen teknolojik seviyeleri ile müzikal anlatı m daha iyi ifade
bulmuştur. Enstrümanların profesyonelleşti rilmesi bestecileri ve icracıları da harekete geçirmiş, Barok Dönem’in özünde var
olan süslü ve gösterişe yönelik buluşlar, anlatı mlar göze çarpmaya başlamıştı r.

Geç Barok (1700-1750): Bu dönemde özellikle Venedik, Dresten gibi şehirlerde elverişli bir gelişim ortamı bulan müzik
daha sade bir görünüm kazanmıştı r. Gösterişten uzaklaşmaya başlayan eserlerde rafi ne bir tarz benimsenmişti r. Operalar,
orkestra müzikleri ve solo müzikler bu dönemin en popüler eserleri olmuştur. Geç Barok, rokoko akımı olarak da bilinen bir
müzik anlayışını beraberinde geti rmişti r.

BAROK DÖNEM 59