Page 65 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

4. ÜNİTE

Korno: Avcılara işaret vermek, yol göstermek, neşeli ezgiler çalmak için
kullanılan av borularından dönüştürülerek elde edilmiş bir çalgıdır (Görsel
4.5). Bundan dolayı “av kornosu” olarak da bilinen korno, Fransızlar tarafı n-
dan gelişti rilerek opera orkestralarında da yerini almıştı r.
Trompet: Barok Dönem’de trompet iki farklı çalma şekliyle varlık göster-
mişti r. Bu çalma şekillerinin birinden parlak ve görkemli sesler, diğerinden
insan sesini taklit eden yumuşak tı nılar elde edilmişti r. Barok Dönem trom-
petleri, günümüz trompetlerinden farklı görünüme ve çalgısal özelliklere
sahip olmuştur. Bugünkü valfl erin görevini Barok Dönem’de değişti rilebilir
borular üstlenmişti r. Bu değişti rilebilir borular, kısıtlı bir ton paletleri olma-
sına karşın doğal ve sıcak tonları ile Barok Dönem karakteristi ğini yansıtan
özellikler sunmuştur. Görsel 4.5: Korno

Fagot: Küçük çalgı toplulukları ile orkestralarda yer alan ve bas parti lerini çalmak için kullanılan ahşap nefesli bir çal-
gıdır. Çalgının 17. yüzyıldaki görünümü ve çalma şekilleri büyük oranla günümüzdekiyle aynıdır.
Org: Barok Dönem’in en önemli çalgılarından biridir. Bu dönemde Arp Schnitger (Arp Şinitger) ve Gottf ried Silber-
mann (Gatf red Silberman) isimli iki Alman çalgı yapımcısı org üzerinde birtakım çalışmalar yapmıştı r. Bu çalgı yapımcıları
tarafı ndan gelişti rilerek tı nısı yumuşatı lan org, yeni hâliyle oldukça ilgi görmüştür. Barok Dönem’in hem dinî hem de din
dışı eserlerinde yaygın olarak kullanılmıştı r.
Klavsen: Barok müzik üslubunu en iyi sembolize eden
çalgı olan klavsen, dönemin en popüler klavyeli çalgısıdır
(Görsel 4.6). Rönesans’tan iti baren kullanılan epineti n İtal-
yan müzisyenler tarafı ndan gelişti rilmesiyle oluşmuştur.
Çalgının birden fazla klavyesinin olması, tı nıları çeşitlendir-
mişti r. Tuşlu ve mızraplı yapısı, ses şiddeti nin değişmesiyle
oluşan nüanslara olanak tanımamıştı r. Barok Dönem’de
farklı ses genişliklerine ve boyutlara sahip klavsenlere rast-
lamak mümkündür.
Avrupa ülkelerinde değişik isimler alan klavsen; İtalya’da
“cembalo” (çembalo) ve “clavicembalo” (kılaviçembalo), Fran-
sa’da “clavecin” (klavesan), İngiltere’de “harpsichord” (harp-
sikord) ve “harmonium” (harmonyum) gibi adlarla anılmıştı r.
Günümüzde klavsen adıyla kullanılmaya devam etmektedir.
Görsel 4.6: Klavsen
Klavikord: Tuşların biti mine dikey bir şekilde yerleşti rilen bakır çubukların tuşlara basıldığında çalgının içindeki tellere
vurması şeklinde işleyen bir mekanizmaya sahipti r. Bu çalgı sayesinde tuş basılı tutulduğunda sesin uzaması ve tuşa kuv-
vetli ya da hafi f basıldığında gürlük değişimleri yapılması sağlanmıştı r.
Lir: Barok Dönem’de solo, koro ve yaygın olarak vokal müziklere eşlik
etmek için kullanılan telli bir çalgıdır. Basit, sade bir görünüme ve zengin bir
tona sahipti r. Lirin tatlı ve zarif sesi, duygusal ifadelerin ve hüzünlü atmos-
ferlerin oluşmasına yardımcı olmuştur. Barok Dönem’de lir, genellikle 10 ila
14 tel içermiş ve bu teller ikili (çift er) dizilmişti r. Günümüzde Barok lirleri
nadir bulunan anti ka çalgılardır ve bu çalgılar müzik tarihi araştı rmacıları
için önemli bir kaynak olarak kabul edilmektedir (Görsel 4.7).

Görsel 4.7: L�r

BAROK DÖNEM 63