Page 64 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

4. ÜNİTE

4.2.2. Barok Dönem’de Kullanılan Çalgılar

Barok Dönem’in en önemli müzik dönemlerinden olmasının bir nedeni de çalgı ve form açısından sahip olduğu zen-
ginlikti r. Barok Dönem, opera orkestralarının ilk kez kurulduğu ve yaygınlaşmaya başladığı dönemdir. Çalgı yapımcıları bu
dönemde teknik imkânlarını gelişti rmeye başlamış, daha fonksiyonel enstrümanların oluşmasını sağlamışlardır. Böylece
çalgıların müziksel ifade gücü artarak vokal müzikteki anlatı mı aratmayacak düzeye ulaşmıştı r. Bu dönem çalgıları genel-
likle çalgısal bir orkestra ya da koro ile kullanılmak üzere tasarlanmıştı r. Hâlâ kullanılmakta olan Batı müziği çalgılarının
bazıları son şeklini Barok Dönem’de almıştı r. Bu dönemde kullanılan çalgılar şöyledir:

Keman Ailesi: Keman ailesi çalgıları; tümü yaylı, perdesiz ve 4 telli olan
keman, viyola, viyolonsel ve kontrbastan oluşur. Bu çalgılar, Barok Dönem
orkestralarının temel çalgılarıdır. Barok Dönem’de de kullanılan violler, daha
çok amatör müzisyenler ve müziğe meraklı aristokratlar tarafı ndan benimse-
nirken keman ailesi çalgıları profesyonel müzisyenler tarafı ndan tercih edil-
mişti r.

Keman, bu ailenin solist çalgısıdır. “Rebec”, “fi del” (fi del), “lyra da brac-
cio” (lira da brasyo) gibi yaylı çalgılardan dönüşerek Barok Dönem’de son
şeklini almıştı r (Görsel 4.3). Barok Dönem’in ünlü keman yapımı ustalarından
bazıları; Andrea Amati (Andıreya Amati ), Nicolaus Amati (Nikolas Amati ) ve
Antonius Stradivari’dir (Antonyus Sıtradivari). Görsel 4.3: Rebec

Viyolonsel: Barok Dönem’in solo ve orkestra eserlerinde kullanılan bir çalgıdır. Bas sesleri duyurma anlamında önemli
bir yere sahipti r.

Lavta: İlk Çağ’da Sümerler, Mısırlılar, Babiller, Romalılar ve Yunanlar tarafı ndan ilkel şekli ile kullanıldığı bilinen lavta,
Barok Dönem müziğinde de önemli bir yer tutmuştur. İngiltere başta olmak üzere tüm Avrupa’da oldukça ilgi görmüştür.
Şarkı eşliğinde, oda müziğinde ve orkestralarda sürekli bas çalgısı olarak yer almasının yanı sıra solo çalgı olarak da kulla-
nılmıştı r.
Gitar: Gitar, Rönesans Dönemi’nde olduğu gibi Barok Dönem’de de kullanılmıştı r. Özellikle İspanyol müziğinde önemli
bir yere sahip olmuştur. İspanyol müzisyenlerin elinde şekilsel olarak ciddi bir gelişim sergilemiş ve beş çift telli hâliyle tüm
Avrupa’ya yayılmıştı r.

Flüt: Barok Dönem’de fl üt, “blok fl üt” ve “yan fl üt” olmak üzere iki çe-
şitti r. Solist bir çalgı olan blok fl üt, 18. yüzyıldan iti baren yerini yan fl üte
bırakmıştı r. Yan fl üt, Rönesans Dönemi’nde tek parçadan oluşurken Barok
Dönem’de üç parçaya bölünmüş ve çalgıya yeni perdeler eklenmişti r. Her iki
dönemde de ahşaptan imal edilen yan fl ütler kullanılmıştı r (Görsel 4.4).
Obua: Barok müzikte obua önemli bir yere sahip olmuştur. Fransızcası
“hautbois” (obua) olan kelime, İtalyancaya okunduğu şekliyle yani “obua”
olarak geçmiş ve diğer Avrupa ülkelerinde de bu isimle kabul görmüştür. Ba-
rok Dönem’e kadar “shawm” adıyla bilinen ve zurnaya benzeyen bir sese
sahip olan obua, Fransızlar tarafı ndan gelişti rilerek çalgının sesi yumuşatı l-
mıştı r. Bu değişiklik, Rönesans Dönemi askerî bandolarında ve dans toplu-
luklarında kullanılan obuanın Barok Dönem orkestralarında da yer almasını
sağlamıştı r. Orkestra müziğindeki çok sayıda solo pasajda obua kullanılmıştı r. Görsel 4.4: Flüt
Kornet: Kornet yalnızca çalgı topluluklarında yer almış üfl emeli bir çalgıdır. Şekil olarak trompete benzese de trompete
göre daha kıvrımlı bir yapısı vardır. Bu özelliği kornete daha yumuşak ve duygusal bir ton kazandırmıştı r. Kornet, Barok
Dönem’in sonlarına doğru yerini kornoya bırakmıştı r.

62 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ