Page 72 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

5. ÜNİTE

5. ÜNİTE KLASİK DÖNEM (1750-1827)

5.1. Kültür ve Sanat

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

Toplumsal olayların ve teknolojik gelişmelerin sanata etkisi hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız.

Tarih boyunca toplumların ekonomik, siyasi, kültürel ve sanatsal yaşamlarına yön veren çeşitli olaylar gerçekleş-
mişti r. Bu olaylar toplumları birçok yönden etkileyerek yeni bir yaşam biçimine kılavuzluk edecek düşünce arayışlarına
sevk etmişti r. 18. yüzyıl da böylesi bir arayışı gerekli kılan gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Bu yüzyılda bilim ve sanat
alanındaki gelişmelerin yanı sıra Sanayi Devrimi, Fransız İhti lali ve Amerika’nın bağımsızlığını kazanması toplumsal di-
namiklerin yeniden şekillenmesine yol açmıştı r. Fransız İhti lali’nin etkisiyle ortaya çıkan “insanların eşit ve özgür olması
gerekti ği” düşüncesi, Fransız toplumunun geniş kesimi tarafı ndan kabul görmüş ve kısa sürede tüm Avrupa’ya yayılmıştı r.
Hayatı n birçok alanını etkileyerek toplumsal değişime yön veren bu düşünce akımı, “Aydınlanma felsefesi” olarak adlan-
dırılmıştı r. Bu sebeple 18. yüzyıla “Aydınlanma Çağı” denmişti r.

Aydınlanma düşüncesi, kültür ve sanat yaşamında Klasik Dönem’in hazırlayıcısı olan sanat akımlarının oluşmasını sağ-
lamıştı r. Bu sanat akımlarının ilki, Fransa’da ortaya çıkan ve Avrupa’nın diğer bölgelerine de yayılan “rokoko” akımıdır. Ro-
koko akımı, Barok tarzının karmaşık ve aşırı süslü sanatı na karşı çıkan ilk hareketti r. Rokoko sti lindeki sanat eserlerinde aşırı
süslemeler yerine daha anlaşılır, zarif ögeler kullanılmıştı r (Görsel 5.1). Resim, heykel, mimari ve mobilya tasarımında et-
kili olan bu akım müzik sanatı nı da etkilemişti r. Rokoko akımının müzikteki yansıması, çok süslü melodilerin kısa tutulması
ve ezgilerin basit bir armoniyle işlenmesi şeklinde olmuştur. Rokoko etkisindeki operalarda müzik ve dans öne çıkarılarak
daha ziyade insanları eğlendirmek amaçlanmıştı r. Çalgı müziğinde klavsen ve oda müziği biçimlerine ağırlık verilmişti r.

Genellikle belirli bir topluluğun değer verdiği bir sanat
biçimi olan rokoko akımına tepki olarak Almanya’da “fı rtı na
ve gerilim” akımı ortaya çıkmıştı r. Bu akım, ilk olarak edebiyat
alanında kendini göstermiş ve adını Klinger’nın (Kılina) “Fır-
tı na ve Gerilim” adlı romanından almıştı r. Fransızların yapay
süslemelerle işlenmiş rokoko tarzına ve belirli bir zümrenin
hâkim olduğu sanat ortamına karşı çıkan fı rtı na ve gerilim
akımı, müzik sanatı nı da etkilemişti r. Bu akımla birlikte beste-
ciler duygulara önem veren ve insanı temel alan bir anlatı m
tarzına yönelmişti r.
Aydınlanma felsefesinin geti rdiği eşitlik ve özgürlük dü-
şüncesinin etkisiyle toplumun her kesimi kültür ve sanatla il-
gilenme fı rsatı bulmuştur. Bu sayede sanatçılar da artı k resmî
bir görevi yerine geti rmekten ziyade insanların beğenisini
kazanmak ve kendi sanatsal kişiliğini yansıtmak üzere eser
vermeye başlamıştı r. Sanatsal beğeniye egemen olan aris-
tokrat sınıfı etkisini kaybetmiş; onun yerine edebiyatt a, fel-
sefede, resimde ve müzikte sanatı temsil eden orta sınıf ön
plana çıkmıştı r. Sanata yön vermeye başlayan bu yeni top-
Görsel 5.1: Rokoko Dönem� heykel ve m�mar� luluk, kent konserleri düzenleyen birçok dernek kurmuştur.
Geniş konser salonlarında düzenlenen organizasyonlar sayesinde halkın müzik sanatı yla buluşması sağlanmıştı r. Müzis-
yenler, daha kalabalık salonlarda konserler vermeye; besteciler, yeni dinleyici kitlesinin beğenisini kazanmaya yönelik
eser üretmeye başlamıştı r. Böylece sanatçının toplumdaki statüsü yükselmiş ve müzik yapıtları yeni bir yön kazanmıştı r.
Yaşanan bu gelişmeler Klasik Dönem müziğinin karakteristi k yapısını oluşturmuştur.

70 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ