Page 77 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

5. ÜNİTE

Senfoni orkestralarında çok sayıda çalgı kullanılmaktadır En temel senfoni orkestrası çalgıları; yaylılar, üfl emeliler ve
bakır nefeslilerdir (trompet, korno, trombon, tuba). Bu çalgı çeşitliliği ve senfoninin ses olanakları, bestecilerin müzikal
yaratı cılıklarını en üst düzeye çıkarmalarını sağlamıştı r (Görsel 5.4).

Görsel 5.4: Senfon� orkestrası
Konçertant Senfoni: Genellikle üç enstrümanın solist olarak bir arada çaldığı senfoni türüdür. Aralarında diyalog
bulunan solist çalgıların seslendirdiği ezgilere senfoninin eşlik etmesi ile oluşmuştur. Çoğunlukla üç bölümden oluşan
ve coşkulu bir karaktere sahip olan konçertant senfonilerin ilk bölümü hızlı, ikinci bölümü yavaş, son bölümü tekrar hızlı
tempoda kurgulanmıştı r. Bu müzik biçiminin en bilinen örnekleri Mozart’ın “Sinfonia Concertante” (Sinfoniya Konçer-
tant) ve Beethoven’ın “Triple (Titebıl) Konçertant” adlı eserleridir.

Konçerto: Bir veya birkaç solo çalgı için bestelenen orkestra eş-
likli müzik biçimidir. Konçertoda solist, çalgı müziğini icra ederken or-
kestra, armonik ve ritmik ögelerle ona eşlik etmektedir (Görsel 5.5).
Klasik Dönem’de konçertolar genellikle üç bölümden oluşan
standart yapıya sahipti r. Bu konçertoların ilk bölümü hızlı, ikinci
bölümü yavaş ve duygusal, üçüncü bölümü hızlı ve coşkulu bir ka-
rakterdedir. Klasik konçertolar çoğunlukla solo piyano, solo keman,
solo çello, solo fl üt, solo gitar gibi enstrümanlar için bestelenmişti r.
Ancak birden fazla enstrümanın bir arada solo görevi gördüğü Kla-
sik Dönem konçertoları da vardır. Mozart’ın üç piyano için bestele-
diği konçerto, bu türe örnekti r. Görsel 5.5: Keman konçertosu
Opera: Müzik ve drama sanatlarının bir arada kullanıldığı müzik biçimidir. Klasik Dönem’de opera; koro, solo şarkı-
cılar, orkestra ve sahne tasarımı gibi birçok ögeyi bir araya geti rmişti r. Solist şarkıcıların performanslarını zemin edinmiş;
vokal teknikler, duygusal ifadeler, kostümler ve sahne tasarımı ile bir bütün oluşturmuştur. Operalarda “librett o” adı
verilen ve bir hikâye anlatı mına dayanan meti nler kullanılmıştı r. Bu meti nlerde mitolojik, tarihî, edebî veya güncel olaylar
konu edinilmişti r. Bu bağlamda dönem operaları kültürel mirasın önemli bir aktarıcısı ve tarihî, toplumsal olayların izlerini
taşıyan bir kaynak olma görevi üstlenmişti r.
Klasik Dönem operaları dört veya beş bölüm-
den oluşmuştur. Bu bölümler; uvertür, açılış sah-
nesi, ara sahne ve fi nal sahnesidir. Uvertür, ope-
ranın giriş müziği olarak kullanılmış ve eserin ana
temalarını tanıtmıştı r. Açılış sahnesi, operanın ko-
nusunu ve karakterlerini takdim etmişti r. Ara sah-
ne ve fi nal sahnesi ise hikâyenin zirvesine doğru
ilerleyen dramati k sahneleri içermişti r. Mozart’ın
opera yapıtları Klasik Dönem operalarının en güzel
örneklerini oluşturmuştur (Görsel 5.6). Görsel 5.6: Opera sahnes�

KLASİK DÖNEM 75