Page 76 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

5. ÜNİTE

SIRA SENDE

Haydn, Mozart ve Beethoven’ın eserlerinden örnekler dinleyiniz ve bu eserleri müzikal farklılıkları açısından
değerlendiriniz.

5.2. Klasik Dönem’de Kullanılan Formlar ve Çalgılar

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1. Klasik müzikte kullanılan müzik biçimlerine hangi örnekler verilebilir?
2. Klasik müzik orkestralarında hangi enstrümanlar kullanılmaktadır?

Barok Dönem’in müzik biçimleri Klasik Dönem’de yeniden değerlendirilmiş ve bu müzik biçimlerinde birtakım deği-
şiklikler yapılmıştı r. Müzikal anlatı mdaki yenilikler çalgıların da gelişimini sağlamıştı r. Klasik Dönem’de gelişen en önemli
müzik biçimi “sonat”, en önemli çalgısal yenilik “piyanonun gelişimi” olmuştur.

5.2.1. Klasik Dönem’in Başlıca Müzik Biçimleri

Klasik Dönem’e geçişle birlikte müzikte daha yalın ve dengeli bir anlatı m tarzına yönelen besteciler, eserlerinde kul-
landıkları müzik formlarını gelişti rmiş ve yeni formların oluşmasını sağlamıştı r. Klasik Dönem’de en çok kullanılan müzik
biçimleri; sonat, oda müziği, senfoni, konçerto, konçertant senfoni ve opera olmuştur.

Sonat: Solo veya birkaç enstrüman için bestelenen müzik for-
mudur. Klasik Dönem’de sonat genellikle dört bölümden oluşmuş-
tur. İlk bölüm olan allegro, ana tema ve onun varyasyonları üzerine
kurulmuş, hızlı ve coşkulu bir karakter ortaya koymuştur. İkinci bö-
lüm olan adagioda (adacyo) uzun melodiler ve özgür riti mler kulla-
nılmış, yavaş tempolu ve duygusal bir anlatı m sergilenmişti r. Üçüncü
bölüm olan menuett o (menüet) veya szherzo (şerzo), genellikle orta
tempoda ve dans karakteriyle ilerlemişti r. Dördüncü bölüm olan al-
legro veya presto ise bir temayla ve temanın varyasyonlarıyla de-
vam ederek hızlı ve oldukça coşkulu bir özellik göstermişti r. Görsel 5.3: Sonat seslend�ren p�yan�st
Sonat, Klasik Dönem’in en popüler müzik biçimlerinden biri olmuş ve dönem sonatları genellikle piyano veya keman
için bestelenmişti r. Ancak piyano, keman, çello gibi birden fazla çalgı için bestelenen sonatlar da bu dönem eserlerinde
geniş yer tutmuştur (Görsel 5.3).
Oda Müziği: Birkaç enstrümanın yer aldığı topluluk tarafı ndan icra edilen bir müzik türüdür. Oda müzikleri, genellikle
bir solo enstrüman veya birkaç enstrümanın uyumlu bir şekilde bir araya geldiği küçük bir orkestradan oluşmaktadır.
Salon veya daha küçük mekânlarda çalınmakta ve samimi bir atmosfer yaratmaktadır.
Barok Dönem’den iti baren birçok ünlü besteci oda müziği eserleri yazmıştı r. Bu eserler genellikle yaylı çalgılar (ke-
man, viyola, çello, kontrbas), üfl emeli çalgılar (fl üt, obua, klarinet, fagot, korno) ve piyano gibi enstrümanlarla icra edil-
mişti r. Klasik Dönem’de Mozart ve Beethoven gibi ünlü besteciler oda müziği alanında önemli eserlere imza atmıştı r.
Özellikle Beethoven’in yaylı çalgılar için yazdığı “Yaylı Çalgılar Dörtlüleri” ve Mozart’ın piyano ve yaylı çalgılar için yazdığı
“Piyano Dörtlüleri” bu dönemin öne çıkan eserleri arasındadır.

Oda müziği eserleri bugün de bestelenmekte ve icra edilmektedir. Dünya çapında birçok oda müziği festi vali düzen-
lenmekte ve bu festi vallerde birçok oda müziği topluluğu faaliyet göstermektedir.

Senfoni: Büyük bir orkestra için bestelenen ve genellikle dört bölümden oluşan biçimdir. Barok Dönem’de de örnek-
leri bulunan senfoni biçimi; Klasik Dönem’de Haydn, Mozart, Beethoven gibi besteciler tarafı ndan gelişti rilmişti r. Sonatt a
olduğu gibi senfonide de ilk bölüm hızlı, ikinci bölüm yavaş, üçüncü bölüm menuet, dördüncü bölüm tekrar hızlı tempoda
kurgulanmıştı r.

74 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ