Page 125 - ÇALGI EĞİTİMİ ÇELLO | 9
P. 125
6. ÜNİTE
6. ÜNİTE - ÇELLO ÇALMADA TÜRK MÜZİĞİ MAKAMLARI I
6.1. Geleneksel Türk Müziğinde Makam, Ses Sistemi ve Usul
HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Geleneksel Türk müz ğ ve klas k Batı müz ğ arasındak farklılıkları ara tırarak ed nd ğ n z b lg ler arkada -
larınızla payla ınız.
6.1.1. Geleneksel Türk Müziğinde Makam
Geleneksel Türk müz ğ makamları, Batı müz ğ tonlarında da olduğu g b d z lerden meydana gelmekted r. Bu
d z ler Batı müz ğ nde majör ve m nör tonları, Türk müz ğ nde se makamları olu turmaktadır. Makamsal d z ler n te-
mel dörtlü ve be l aralıklardır. Türk müz ğ nde dizi kavramını “sıralı b r ek lde b rb r n tak p eden sek z notanın farklı
özell ktek dörtlü-be l veya be l -dörtlü aralıklarının b rle mes ” ekl nde tanımlamak mümkündür. Bu d z lerle bel rl
kurallara uyarak nağmeler olu turmak makam olarak adlandırılmaktadır.
Makamları meydana get ren geleneksel Türk müz ğ d z ler nde her ses, Batı müz ğ nden farklı olarak, Türk müz ğ -
ne özgü b r ek lde s mlend r lmekted r (Tablo 6.1).
Tablo 6.1: Türk Müziği Dizi Seslerinin İsimleri
BATI MÜZİĞİ TÜRK MÜZİĞİ
1. Derece Durak
2. Derece Durak üstü
3. Derece Orta ses
4. Derece Güçlü/Güçlü altı
5. Derece Güçlü üstü/Güçlü
6. Derece Altıncı derece
7. Derece Yeden/Durak altı
8. Derece T z durak
BİLGİ NOTU
D z lerdek dörtlü ve be l aralıkların b rle t ğ notaya güçlü adı ver l r. Güçlü ses makamda en çok duyurulan, süre ola-
rak en uzun kalı ların yapıldığı sest r. Makamlar dörtlü ve be l aralıkların b rle mes nden olu uyorsa dördüncü dereces ,
be l ve dörtlü aralıkların b rle mes nden olu uyorsa be nc dereces d z n n güçlüsü olur.
Geleneksel Türk müz ğ nde makamları olu turan bazı temel unsurlar bulunmaktadır (Tablo 6.2).
Tablo 6.2: Geleneksel Türk Müziği Makamlarının Temel Unsurları
DURAK Makamın karar ve b t ses d r.
B r dörtlü le be l n n veya b r be l le dörtlünün sıralanmasıyla olu an sek z kom u
DİZİ
ses fade eder.
SEYİR D z n n çıkıcı, n c veya n c -çıkıcı g b özell kler n fade eder.
GÜÇLÜ Makam d z ler nde dörtlü le be l ler n b rle t ğ sest r.
DONANIM Makamda kullanılan ses değ t r c aretlerd r.
YEDEN Durak perdes n n b r ses a ağısındak notadır.
124 ÇELLO ÇALMADA TÜRK MÜZİĞİ MAKAMLARI I
