Page 19 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10. SINIF

• Aileye “Evde gözlemle.” denilebilecek üç alan verin: uyku-yorgunluk, sosyal çekilme, görev erteleme.
• Okul-aile arasında tek bir “ortak izleme hedefi” belirleyin (örneğin kaygı düzeyi, sosyal katılım).
ÖĞRETMEN IÇIN HIZLI UYGULAMA REHBERI: ÖNLEYICI SINIF YÖNETIMI

Sorun çıkmasını beklemeden proaktif olarak uygulayabileceğiniz stratejiler:
1. Akademik Zorluk Sağlayın (Bilişsel Meydan Okuma):
• Öğrenciye kapasitesine uygun “üretken belirsizlik” içeren görevler verin. Basit görevler (busy work) onlarda “zihinsel
tembellik” ve davranış sorununa yol açar.
• Ipucu: “Bitirenler sessizce beklesin.” demek yerine sınıfın bir köşesinde “Merak Istasyonu” (zekâ oyunları, bulmacalar,
bilim dergileri) bulundurun.
2. Özerklik ve Seçim Hakkı Tanıyın:
• Öğrenme menüleri oluşturun. Ana yemek (zorunlu görev), yan yemek (seçmeli etkinlik), tatlı (eğlenceli pekiştireç).
• Örneğin “Bu konuyu rapor yazarak mı, video çekerek mi yoksa bir deney tasarlayarak mı anlatmak istersin?”
3. Bağlam Kurun (Gerçek Hayat):
• “Bunu neden öğreniyoruz?” sorusu onlar için bir tepki değil samimi bir meraktır. Tatmin edici, gerçek dünya ile ilişkili
cevaplar verin.
• Konuları etik, felsefi ve küresel sorunlarla (sürdürülebilirlik, Mars kolonisi vb.) bağlantı kurarak anlatın.
4. Ilişki Inşa Edin (2x10 Kuralı):
• Sadece akademik başarılarıyla değil onların kişilikleriyle ilgilenin.
• 2x10 Stratejisi: Zorlandığınız öğrenciyle 10 gün boyunca günde 2 dakika, ders dışı (hobileri, sevdiği oyunlar vb.) sohbet
edin. Böylece davranış sorunları %85 oranında azaltılabilir.
5. Açık ve Mantıklı Beklentiler:
• Kuralları onlarla birlikte belirleyin (sınıf anayasası).
• Kuralların mantığını açıklayın. Örneğin “Koşmak yasak!” (otoriter açıklama) yerine “Koridorda koşmuyoruz çünkü çar-
pışıp yaralanabiliriz.” (mantıklı açıklama) cümlesi kullanılabilir. Öğrenciler, kuralların mantığını kavradıklarında onlara
daha sadık kalırlar.

2.5. SORUN ÇIKTIĞINDA: MÜDAHALE STRATEJILERI
Eğer önleyici stratejiler işe yaramadıysa ve davranış sorunu oluştuysa klasik ceza yöntemleri, üstün zekâlı çocuklarda
genellikle olumsuz etkiye sebep olur ve bu durum onlara “adaletsizlik” duygusunu hissettirir.
• Olumlu Davranış Desteği (ODD): Cezaya değil doğru davranışı öğretmeye odaklanın. Davranışın işlevini analiz edin:
• Dikkat çekmek için mi yapıyor? -> Olumlu yolla dikkat çekmesini sağlayın.
• Görevden kaçmak için mi yapıyor? -> Görevi onun seviyesine uygun hâle getirin.
• Öz Düzenleme ve Sözleşmeler:
• Öğrencinin kendi davranışını izlemesini sağlayın.
• Davranış Sözleşmesi: Öğrenciyle birlikte hazırlanan, hedef ve ödüllerin net olduğu yazılı bir anlaşma yapın. “Ders
boyunca öğretmenimin sözünü kesmeden dinlersem son 5 dakika ilgi alanım hakkında konuşabilirim.”
• Onarıcı Adalet:
Çatışma sonrası “ceza” vermek yerine onarıcı sorular sorun.
1. Ne oldu?

2. O sırada ne düşünüyordun?
3. Bu davranışın kime, nasıl bir etkisi oldu?
4. Bunu düzeltmek için ne yapabilirsin?
Bu yaklaşım, onların adalet duygusuna ve problem çözme becerisine hitap eder.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 21