Page 18 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10. SINIF

hakimiyet kurarak otorite figürlerine karşı savunmacı tutumlardan uzaklaşır (Oppong vd., 2019). Sürece dâhil edilen bilişsel
stratejiler (sorun çözme basamakları, dikkat odağını yönlendirme) ve çatışma sonrası onarıcı görüşmeler, duygusal far-
kındalığı davranış yönetimine dâhil eder. Sistemin sürdürülebilirliği noktasında okul ve aile arasındaki stratejik iş birliği ve
tutarlı geri bildirim döngüleri belirleyici rol oynamaktadır (Mooj, 2008).
Üstün zekâlı ergenlerin eğitiminde onarıcı yaklaşımların benimsenmesi, disiplin süreçlerini cezadan arındırarak etik bir sorum-
luluk bilincine dönüştürür (Ambrose, 2021). Çatışma sonrası yürütülen onarıcı diyaloglar, öğrenciye davranışlarının sonuçlarını
analiz etme ve bozulan ilişkilerini onarma fırsatı sunar. Krize yaklaşan durumlarda kısa molalar, yetişkin desteği ve derse geri
dönüş stratejilerini içeren sistematik bir kriz eylem planı oluşturulmalıdır (Armour, 2015; Atticott, 2023). Müdahale adımlarının
öğrenci ve ebeveyn tarafından önceden bilinmesi, kriz anlarında belirsizliği ortadan kaldırarak duygusal yatışmayı hızlandırır.
Müdahalelerin sistematik bir yapıya kavuşturulması amacıyla okul genelinde dört aşamalı bir eylem planı kurgulanmalıdır.
Ilk evrede üstün potansiyelli öğrencilere dair risk ve koruyucu faktörler analiz edilerek öğretmen gözlemleri ve disiplin veri-
leri üzerinden kapsamlı bir ihtiyaç analizi gerçekleştirilir. Ikinci evrede farklılaştırılmış öğretim stratejileri ile (SDÖ) hedefleri
tek bir matris üzerinde eşleştirilerek “özerklik” gibi kazanımlar, çok boyutlu olarak desteklenir. Üçüncü aşamada müdaha-
lelerin uygulama güvenirliği, periyodik ve sistematik olarak izlenir ve bunun için gerekli düzenlemeler yapılır. Son aşamada
ise aile katılımı, geri bildirim döngüleriyle desteklenerek müdahalenin sürdürülebilir bir okul kültürüne dönüşmesi sağlanır.

4 Aşamalı Bütüncül Eylem Planı

ANALİZ TASARIM İZLEME İŞ BİRLİĞİ
Risk ve koruyucu Farklılaştırılmış Süreç odaldı Aile eğitimleri
faktörlerin öğretim değerlendirme ve PDR uzmanı
belirlenmesi. Gözlem (sıkıştırma/ (Portfolyo, koordinasyonu.
formları ile örtük zenginleştirme) ve öz-yansıtma, Ekosistemin
risklerin (yalnızlık, SDÖ entegrasyonu davranış günlükleri) tamamlanması
maskeleme) tespiti

Bu plan sürdürülebilir bir okul kültürü yaratır (Allen vd., 2019)

ÖĞRETMEN IÇIN HIZLI UYGULAMA REHBERI: SOSYO-DUYGUSAL GELIŞIM
1. Sınıf Iklimi: “Farklılığı Yönetmek”
• Etiketlemek yerine normalleştiren dil kullanılmalıdır. “Bazı öğrenciler farklı hızlarda öğrenir/olgunlaşır.”
• Sınıf kurallarını “saygı-adalet-güvenlik” üçgeninde netleştirin; tutarlılık koruyucu faktördür (Febriana vd., 2024).
• Zorbalığa “anlık tepki” ve “sonraki gün izleme” birlikte yürütülmeli; tek seferlik uyarı çoğu zaman yetmez.
2. “Yüksek Işlevsellik Maskesi”ni Kaçırmamak
• Yalnızca not veya performans değil duygu yükünü de izleyin.
• “Son haftalarda seni en çok ne yoruyor?”
• “Okulda kendini en rahat hissettiğin an neresi?”
• Dışarıdan iyi görünen ama içeriden zorlanan öğrenci profilinde erken sinyaller önemlidir (Mofield vd., 2010).
3. Varoluşsal Temalar ve Anlam Arayışı
• Adalet, etik, küresel risk gibi konulara duyarlılığı “abartı” diye küçümsemeyin; bu alanlar kaygıyı yükseltebilir (Polasc-
hek, 2018).
• Öğrencinin düşüncesini somutlaştıran güvenli kanallar açın: kısa yazılar, anonim soru kutusu, proje temaları vb.
4. Aile ile Koordinasyon
• Görüşmede akademik çıktı kadar çaba, süreç, iyi oluş dilini kullanın (Gualdi, 2019).
20 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ