Page 53 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

9. SINIF

ETKINLIK 4

TEMA: KUVVET VE HAREKET
Etkinliğe
Dönüştürülecek FIZ.9.2.6. Hareketin temel kavramlarının tanımlarına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
Öğrenme Çıktıları

a) Hareketin temel kavramlarına yönelik örnekleri gözlemleyerek görseller arasındaki benzer-
Basamaklandırılmış likleri bulur.
Bilgi Birimleri
b) Hareketin temel kavramlarına ilişkin genellemeler yapar.
Ön Koşul Beceriler/ Öğrencilerin günlük hayattaki “hızlı”, “yavaş”, “uzak”, “yakın” gibi kavramları bildiği ve basit öl-
Temel Kabuller çümler yapabildiği kabul edilmektedir.
Tema Bazlı Öğrenci Bu temada öğrencilerin, sürat–hız ve alınan yol–yer değiştirme gibi kavramları ayırt etmeye ve
Ihtiyaçları bu kavramlar üzerinden genelleme yapmaya yönelik öğrenme ihtiyaçları bulunmaktadır.

Farklılaştırma Alanları
Hareketin gözlemlenebilir somut örneklerinden (yürüyen insan, hareket
halindeki bir araba/araç) yola çıkılarak, bu hareketleri tanımlayan konum,
Soyutluk (İFS) yer değiştirme ve hız gibi soyut kavramların anlamlandırılması sağlanır.
Fiziksel hareketin, matematiksel ve vektörel gösterimler aracılığıyla nasıl
soyutlandığı öğrencilerin keşif ve tartışmaları üzerinden yapılandırılır.
Tek boyutta doğrusal ve yön değiştirmeden gerçekleşen hareketlerde (ör-
neğin düz yolda giden bir bisikletli) alınan yolun yer değiştirmeye, hızın
Karmaşıklık (İFK) büyüklüğünün ise sürate eşit olduğu görülür. Ancak hareket yön değiştir-
diğinde veya doğrusal olmaktan çıktığında bu kavramlar arasında farklar
oluştuğu vurgulanır.

İFÇ1: Spor (koşu parkurunda atlet), teknoloji (depoda hareket eden ro-
bot), doğa gibi farklı ilgi alanlarına yönelik hareket senaryoları sunulabilir.
Içerik Çeşitlilik (İFÇ)
İFÇ2:Yeşil dalga sistemi örneği üzerinden ortalama sürat hesabı yapma-
ları sağlanabilir.

Öğrencilerden, keşfettikleri temel kavramları (konum, alınan yol, yer de-
ğiştirme, sürat, hız) birbiriyle ilişkilendiren bir kavram haritası oluşturma-
Organizasyon (İFO)
ları istenebilir. Bu haritada kavramları skaler ve vektörel olarak organize
etmeleri istenebilir.
Dünya Superbike Şampiyonu motosiklet yarışçısı Toprak Razgatlıoğ-
lu’nun virajlı pistlerdeki sürüş performansı; hız, ivme, yön değişimi ve
Seçkin Kişiler sürtünme gibi fiziksel kavramların spor alanındaki uygulamalarını tartış-
(İFSK) mak için ilham verici bir örnek olarak ele alınabilir. Bu bağlamda, yüksek
performansın yalnızca hızla değil, fizik yasalarının doğru uygulanmasıyla
mümkün olduğu vurgulanır.
“Bir yarış arabası pistte bir turu tamamladığında yer değiştirmesi sıfırdır.
Üst Düzey Bu durumda arabanın hiç hareket etmediğini söyleyebilir miyiz? Neden?
Süreç Düşünme Bu durumu açıklamak için hangi kavramlar kullanılır? Hız ve yer değiştir-
(SFÜDD) me arasındaki farkları nasıl açıklarız?” gibi analiz ve değerlendirme gerek-
tiren sorular sorulabilir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 55