Page 49 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

Öğretmen bu olayları grupların yorumlamasını sağlayarak doğadaki dört temel kuvvetin
özelliklerini bu olaylar üzerinden açıklar (IFS, IFK).
Öğretmen, grupları organize ederek öğrencilerin doğadaki dört temel kuvvet ile ilgili benzer
ve farklılıkları açıklamaları için yeni bir tablo oluşturmalarını sağlar. Oluşturulan tablo öğret-
men rehberliğinde gruplarla birlikte doldurulur (IFO, SFGE, FÖOD-T).

Özellik Benzer Farklı
Evrende gerçekleşme
Etki alanı
Makro düzeyde gerçekleşme
Kuvvet büyüklüğü
Mikro düzeyde gerçekleşme
Bir alanda etki etme
Kuvvet/alan taşıyıcı parçacıklarla gerçekleşme
Etkileme özelliği veya etkilediği maddeler
Gruplara bilim insanlarının bu kuvvetler hakkında yaptıkları araştırmalar konusunda kısa
bilgiler verilir (IFSK, ÜFGAK).
TEKNOLOJIYE DÖNÜŞTÜRME
Bu aşamada öğrencilerin, doğadaki temel kuvvetlerin teknolojik uygulamalara nasıl dönüş-
türüldüğünü fark etmeleri amaçlanır. Bu bağlamda manyetik levitasyon (Maglev) trenleri,
elektromanyetik kuvvetin sürtünmeyi azaltarak yüksek hızlı ulaşımı mümkün kılan bir uygu-
laması olarak ele alınır. Maglev sistemlerinde trenin raydan yükselmesi ve hareketi, elektro-
manyetik alanların kontrollü biçimde kullanılmasıyla sağlanır.
Öğrencilere şu soru yöneltilir:
“Siz olsaydınız, elektromanyetik kuvvet ve kütle çekim kuvvetinin birlikte kullanıldığı Maglev
trenlerine hangi özelliği eklemek isterdiniz?” (ÜFD)
• Bu sorunun ardından öğrenciler, farklı kuvvetlerin etkili olduğu bazı güvenli ve günlük
yaşamla ilişkili örnekleri tartışır (SFÜDD, SFAU, SFKÖ, SFSÖ):
• Dolu tanesinin düşme hareketi (IFÇ3)
• İnsansız hava araçlarının (İHA) havada dengede kalması (ÜFÜÇ)
Uyduların yörüngede hareketi
Ardından öğrencilerden, enerji üretiminde kullanılan teknolojilerle temel kuvvetler arasın-
daki ilişkiyi sorgulamaları istenir. Nükleer reaktörlere, enerji üretimi bağlamında ve güvenli
çerçevede değinilerek güçlü ve zayıf nükleer kuvvetlerin rolü tartışılır (ÜFGHP, ÜFGAK,
ÜFÜD, ÜFSÜ).
Grup Görevleri
Grup Görevi 1:
Öğrenciler, uyduların ve uzay araçlarının hangi kuvvetlerin etkisi altında hareket ettiğini
araştırır. Özellikle uyduların neden kütle çekim kuvvetine ihtiyaç duyduklarını günlük yaşam
benzetmeleriyle açıklar (SFAY, SFARŞ).
Grup Görevi 2:
Öğrenciler, elektromanyetik kuvvetten yararlanan tıbbi veya çevresel bir teknoloji (ör. hede-
fe yönelik ilaç taşıma sistemleri, manyetik ayırıcılar) tasarlamaya yönelik bir araştırma fikri
geliştirir ve bu fikri kısa bir proje taslağı hâlinde sunar (SFAY, SFARŞ).

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 51