Page 56 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

Çembersel yörüngede dolanan 3 araçtan ha ngisinin yarışı önceden tamamlayacağını tah-
min eden bir dijital oyunu açar. Oyunda yarışmacıların tamamlayacağı çembersel yörün-
genin yarıçapları ve araçların süratleri oyun üzerinde verilmiştir. Öğrenci hangi aracın bitiş
noktasına önceden varacağını tahmin eder ve öğretmen yarışı başlatır. Tahmini doğru çı-
kan öğrenciye öğretmen aşağıdaki soruları sorar:
• "Bu yarışmacılardan hangisi en hızlıydı?"
• "Hangi yarışmacı en uzun yolu katetti?"
• "Peki, hangi yarışmacının başlangıç noktasına göre en uzak noktaya ulaştığını
düşünüyorsunuz (SFÜDD)?"
Öğretmen, öğrencilerden oyunu sıfırlayarak değerleri değişen oyunda hangi koşucunun en
hızlı, en yavaş ve başlangıç noktasına göre en uzak mesafeye ulaştığını tahmin etmelerini
ister. Tahminlerini küçük bir kâğıda yazarak masalarına bırakmalarını söyler ve oyunu bir-
kaç defa tekrar eder. Öğretmen bu oyunu tekrar ederken öğrencilerin sürat, alınan yol, yer
değiştirme ve hız kavramları ile ilgili öğrencilerin ön bilgilerini sorgular (IFÇ1).
DERINLEŞTIRME AŞAMASI
Öğrenciler, rastgele veya ilgi alanlarına göre 4-5 kişilik heterojen gruplara ayrılır (SFGE,
FÖOD, ÖMO).
Her gruba, üzerinde şu talimatların olduğu bir küp verilir. Bu talimatlar, öğrencilerin kavram-
ları farklı açılardan düşünmelerini teşvik eder.
Tanımla: "Alınan yol" ve "yer değiştirme" kavramlarını kendi cümlelerinizle tanımlayınız.
Karşılaştır: "Sürat" ve "hız" kavramları arasındaki farklar ve benzerlikler nelerdir?
Ilişkilendir: Hız ve sürat, günlük hayatta hangi durumlarda kullanılır? (ör: navigasyon, trafik
hız sınırları vb.)
Analiz Et: Yarıçapı 5 metre olan bir çemberde yarım tur atan yarışmacı için alınan yol ve
yer değiştirme değerlerini nasıl hesaplarsınız?
Uygula: Aynı çembersel yolda bir tam tur atan bir arabanın yer değiştirmesi ne olur?
Tartış: "Hız" mı "sürat" mi bir yarışı kazanmak için daha önemlidir? Neden?
Gruplar küpü sırayla atar. Üst yüze gelen talimata göre grup içinde fikir alışverişi yapar ve
tartışır. Her öğrenci tartışmaya aktif olarak katılım göstermelidir (SFKÖ). Öğretmen, grup-
lar arasında dolaşarak rehberlik eder ve öğrencilerin doğru kavramlara ulaşmalarını sağlar
(SFAU).
Gruplar, küp üzerindeki tüm soruları tamamladıktan sonra, öğretmen rehberliğinde kav-
ramların doğru tanımları ve hesaplama yöntemleri tahtaya yazılır. Böylece öğrenciler kendi
keşifleri üzerinden kavramları içselleştirirler (IFO).
Öğretmen başka bir etkinlik için sınıfı üç gruba ayırır. İlk gruptakiler "Alınan Yol ve Yer
Değiştirme Uzmanları", ikinci gruptakiler ise "Hız ve Sürat Uzmanları", üçüncü gruptakiler
"Ortalama Hız ve Ortalama Sürat Uzmanları" olur (SFSÖ).
Uzman gruplar, kendi konularında derinlemesine araştırma ve tartışma yapar.
Grup 1 (Alınan Yol ve Yer Değiştirme): Alınan yol ve yer değiştirmenin hangi durumlarda
farklı, hangi durumlarda aynı çıktığına dair çalışmalar yapar. Aralarındaki farkı görselleştir-
mek için örnekler bulur (SFARŞ).Grup 2 (Hız ve Sürat): Hızın vektörel, süratin ise skaler bir
büyüklük olduğunu ve nasıl hesaplandığını tartışır. Hız-zaman ve sürat-zaman grafiklerini
karşılaştıran örnekler bulur.
Grup 3 (Ortalama Hız ve Ortalama Sürat): Ortalama hızın vektörel, ortalama süratin ise
skaler bir büyüklük olduğunu, anlık hız ve anlık süratten farklarını ve nasıl hesaplandığını
tartışır. Hız zaman grafiğinden anlık ve hız ve ortalama hız değerlerini bulmayı keşfeder.

58 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ