Page 25 - Kimya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
KİMYA 9. SINIF

ETKINLIK 1

TEMA: ÇEŞITLILIK
Etkinliğe
Dönüştürülecek KIM.9.2.6. Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
Öğrenme Çıktıları

a) İyonik ve kovalent bağlı bileşikleri oluşturan atom veya iyonları belirler.
Basamaklandırılmış b) İyonik ve kovalent bağlı bileşikleri oluşturan atomların veya iyonların adları ile bileşiklerin
Bilgi Birimleri adları arasında ilişki kurar.

c) İyonik ve kovalent bağlı bileşiklerin adlandırma kurallarına ilişkin genelleme yapar.
Öğrenciler, maddenin tanecikli modelini ve taneciklerin elektrik yükleri arasında itme ve çekme
Ön Koşul Beceriler/ kuvvetleri ile bir arada durduğunu bilmektedirler. Öğrencilerin bazı bileşiklerin yaygın adlarını,
Temel Kabuller katı ve sıvıların temel özelliklerini, kavramsal olarak kaynama ve buharlaşma olaylarını bildikleri
kabul edilmektedir.
Öğrenciler, iyonik ve kovalent bağ türleri arasındaki farkı yalnızca formül ezberi üzerinden yorum-
layabilir, bağın oluşumunda elektron alışverişi ve ortaklaşması arasındaki temel mantığı ilişkilen-
dirmekte zorlanabilirler.
Bileşiklerin formülleri ile adları arasındaki ilişkiyi kurarken iyon yüklerini ve atom sayılarının
Tema Bazlı Öğrenci adlandırmaya etkisini göz ardı edebilirler.
Ihtiyaçları İyonik bileşiklerde katyon–anyon sıralamasının adlandırmadaki rolünü fark edemeyebilir yaygın
adlar ile sistematik adları karıştırabilirler.
Tanecikli model bilgisine sahip olmalarına rağmen bu modeli adlandırma kurallarına transfer
etmekte zorlanabilir, tanecik türü–bağ türü–bileşik adı arasındaki tümdengelimsel ilişkiyi kura-
mayabilirler.

Farklılaştırma Alanları
IFS1: Öğrencilerden, katyon ve anyonların tek tek adlarından yola çıkarak
Soyutluk (İFS) iyon yükü–oran–formül ilişkisini genelleştirerek iyonik bileşik adlandırma-
sına ilişkin soyut bir kural ortaya koymaları istenir.
IFK1: Öğrencilerden, RAFT etkinliği kapsamında üstlendikleri roller doğrul-
tusunda iyon yükleri, formül yazımı ve adlandırma kuralları arasındaki ilişki-
Karmaşıklık (İFK)
leri birlikte ele alarak bileşiklerin adlandırılmasına ilişkin genellemeleri farklı
bağlam ve hedef kitlelere uygun biçimde yeniden yapılandırmaları istenir.
IFÇ1: Öğrencilerden, bileşik adlandırma kurallarının ilaç etiketleri, temizlik
ürünleri ve gıda ambalajları gibi farklı kullanım alanlarında nasıl yer
Içerik Çeşitlilik (İFÇ)
aldığını inceleyerek adlandırma sürecini farklı bağlamlar üzerinden ele
almaları istenir.
IFO1: Öğrencilerden, oluşturdukları bileşikleri katyon–anyon türü, yük
Organizasyon (İFO) dengesi ve adlandırma kuralı başlıkları altında düzenleyerek bileşik adı
ile formül arasındaki ilişkiyi kavramsal bir yapı içinde ifade etmeleri istenir.
IFSK1: Öğrencilerden, IUPAC sisteminin geliştirilme sürecinde görev alan
Seçkin Kişiler bilim insanlarının ortak bir adlandırma dili oluşturma ihtiyacını nasıl gerek-
(İFSK) çelendirdiklerini inceleyerek bilimsel adlandırmanın neden evrensel olması
gerektiğini tartışmaları istenebilir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 27