Page 9 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI
P. 9
ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI
yenilikçi ve etkili bir şekilde kullanma yeteneğidir ve zenginleştirilmiş ölçme araçları bu özgün düşünceyi teşvik
etmelidir (MEB, 2024a).
Sonuç olarak zenginleştirmede ölçme, öğrenciyi statik bir başarı kalıbına sokmak yerine onun bireysel gelişim hızını
ve üst düzey düşünme yetkinliğini esas alan esnek ve kapsayıcı dinamik bir yapıda olmalıdır (MEB ve UNICEF, 2024).
1.3. Zenginleştirme Öncesi Ön Değerlendirme
Zenginleştirme uygulamalarının başarısı, öğretimin “kitabın başından” değil öğrencinin bulunduğu noktadan başlamasını
sağlayan doğru ve kapsamlı bir ön değerlendirme sürecine dayanmaktadır (MEB, 2024c). TYMM çerçevesinde ön de-
ğerlendirme, öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarını ve güçlü yönlerini belirleyerek öğretim stratejilerini bu verilere göre uyarlama
imkânı sunan kritik bir bileşendir (MEB, 2024a). Bu süreçte öğrenci farklılıkları bir engel değil öğretimin zenginleştirilmesi
için temel birer veri noktası olarak kabul edilmektedir (MEB, 2024c).
1.3.1. Hazırbulunuşluk Belirleme
Hazırbulunuşluk, bir öğrencinin belirli bir öğrenme alanıyla ilgili mevcut bilgi, anlayış ve beceri düzeyini ifade eder;
yetenekten farklı olarak öğrencinin o andaki konuya yönelik giriş noktasındaki başlangıç seviyesini temsil etmekte-
dir (MEB, 2024c). Zenginleştirme planlanırken öğrencinin hâlihazırda uzmanlaştığı konuları tekrar etmesini önlemek
ve ona derinlemesine çalışmalar yapabileceği zenginleştirme sürecini oluşturmada hazırbulunuşluk verileri büyük bir
önem taşımaktadır (MEB, 2024c).
Hazırbulunuşluk düzeyi düşük olan öğrenciler daha somut ve yapılandırılmış desteğe ihtiyaç duyarken ileri düzeydeki
öğrenciler, daha karmaşık, soyut ve açık uçlu etkinliklere yönlendirilmelidir (Tomlinson, 2001). Akademik bir konuya
başlamadan önce yapılan değerlendirmelerde, bir öğrenci beklenen kazanımların %85-90’ına hâlihazırda sahip ol-
duğunu kanıtlarsa o konuda üst düzey beceriye sahip olduğu kabul edilir ve rutin alıştırmalar yerine zenginleştirilmiş
projelere geçiş yapabilir.
1.3.2. İlgi Alanı Tarama
Öğrencilerin motivasyonlarını artıran ve öğrenme coşkusunu koruyan en önemli unsurlardan biri de öğretimin öğren-
cilerin ilgi alanlarıyla ilişkilendirilmesidir. İlgi alanı; bir öğrencinin belirli bir konuya veya beceriye yönelik geliştirdiği
yakınlık, merak veya tutku olarak tanımlanır. Farklılaştırılmış sınıflarda öğrenciler, genellikle ilgi alanlarına göre seçim
yapmaya teşvik edilir. Örneğin, müzik tutkusu olan bir öğrenciye matematik kavramlarını müzik teorisiyle ilişkilendire-
rek sunmak öğrenmeyi daha kalıcı ve anlamlı hâle getirir. Ön değerlendirme sürecinde öğrencinin hangi disiplinlere
(sanat, bilim, liderlik vb.) eğilimi olduğu saptanarak süreç çalışmaları veya bağımsız proje konuları bu verilere göre
şekillendirilmektedir (MEB, 2024c).
1.3.3. Öğrenme Profili Çıkarma
Öğrenme profili; öğrencilerin duyguları, kültürleri, modalite tercihleri (görsel, işitsel, dokunsal, kinestetik) ve öğrenmeyi
etkileyen zekâlarının birleşimidir ve bize sunulan bilgileri nasıl öğrendiğimizi yansıtmaktadır. Bireylerin bilgiyi işleme ve
ifade etme yolları kişiye özeldir. Örneğin, kimi öğrenciler bir konuyu arkadaşlarıyla tartışarak (sosyal/işbirlikçi) öğren-
meyi tercih ederken kimileri bağımsız çalışmayı ve tümdengelim yöntemini tercih edebilir. Öğretmenlerin 4MAT modeli
gibi farklı öğrenme stili sınıflamalarına hâkim olması ve bu özellikleri dikkate alarak öğrencilerin profillerini çıkarması,
bilginin sunumunu ve bilgiye erişim yollarını farklılaştırmak adına büyük önem taşımaktadır (MEB, 2024c).
1.3.4. Kullanılabilecek Ön Değerlendirme Araçları
Zenginleştirme sürecinin başında “öğrenme kanıtı” toplamak için kullanılabilecek temel araçlar şunlardır:
• B-İ-Ö (KWL) Çizelgeleri: Ünite başında öğrencinin ne bildiğini (B), neyi merak ettiğini (İ) saptayan ve süreç so-
nunda ne öğrendiğini (Ö) izleyen oldukça etkili araçlardır (MEB, 2024b).
• Kazanım Odaklı Ön Testler: Öğrencinin müfredattaki hedeflere ne ölçüde hâkim olduğunu ölçen, en zor sorular-
dan veya ünite sonu sınavlarından derlenen araçlardır (MEB, 2024a).
• İlgi Envanteri: Öğrencinin hangi alanlara ve etkinlik türlerine eğilimi olduğunu örüntü analizleri yoluyla gösteren
11
