Page 11 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

BÖLÜM 2
ZENGİNLEŞTİRME SÜREÇLERİNDE KULLANILAN
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

Bu bölümde zenginleştirme süreçlerinde kullanılan ölçme ve değerlendirme araçlarının kuramsal temelleri, uygulama ba-
samakları ve örnek yapılandırmaları ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur. Süreç odaklı araçlardan sonuç odaklı ve biliş-
sel derinliği ölçen araçlara uzanan bu sistematik yapı; zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarında değerlendirmenin yalnızca
“puan verme” işlevi taşımadığını aksine öğrenmeyi yönlendiren, derinleştiren ve bireyselleştiren stratejik bir mekanizma
olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede bir sonraki başlıkta zenginleştirmede kullanılan ölçme araçları; süreç odaklı, so-
nuç odaklı ve bilişsel derinliği ortaya koyan araçlar biçiminde sınıflandırılarak ele alınacak ve her bir araç türünün işlevi,
güçlü yönleri ve kullanım bağlamları karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Böylece öğretmenlerin hangi araçları hangi
amaçla ve hangi zenginleştirme düzeyinde kullanabileceklerine ilişkin bütüncül bir çerçeve sunulacaktır.

2.1. Süreç Odaklı Ölçme Araçları
2.1.1. Giriş–Çıkış Kartları
Giriş–çıkış kartları zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarında, öğretim sürecinin başında öğrencinin hazırbulunuşluk dü-
zeyini ve ilgi alanlarını belirlemek için süreç sonunda ise öğrenme çıktılarının, bilişsel gelişimin ve yansıtmanın iz-
lenmesini sağlamak için kullanılan temel biçimlendirici değerlendirme araçlarından biridir (MEB, 2024c). Bu araçlar,
zenginleştirme uygulamalarında yalnızca bilgi düzeyini belirlemek için değil öğrencinin öğrenme sürecine nasıl dâhil
olduğu, hangi noktada derinleştiği ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğuna ilişkin niteliksel kanıtlar üretmek için
kullanılır.
2.1.1.1. Hazırlık ve Strateji Seçimi
Öğretmen, dersin öğrenme çıktıları ve öğrenci grubunun özellikleri doğrultusunda kullanılacak giriş–çıkış kartı tekni-
ğini belirler. Farklılaştırılmış ve zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarında en sık kullanılan kart stratejileri KWL (B–İ–Ö),
3–2–1 kartları ve Üçgen–Kare–Çember tekniğidir (MEB, 2024c). Bu aşamada temel hedef, öğrencinin yalnızca ne
bildiğini değil nasıl düşündüğünü ve öğrenmeye nasıl yaklaştığını ortaya koymaktır.

2.1.1.2. Giriş Kartlarının Uygulanması (Hazırbulunuşluk Tespiti)
Öğretim sürecinin başında veya bir önceki dersin sonunda uygulanan giriş kartları, öğrencinin konuya ilişkin ön bilgi
ağını ve bilişsel hazırlığını ortaya çıkarır.
• Ön Bilgi Sorgulama: Öğrenciye çalışılacak konuya ilişkin ne bildiği (B) ve hangi sorulara yanıt aradığı (İ) so-
rulur (MEB, 2024c).

• Zenginleştirme ile İlişkilendirme: Giriş kartları, zenginleştirme uygulamalarında ön değerlendirme işlevi gö-
rür. Öğrenci, yanıtlarında kazanımlara ilişkin yüksek düzeyde kavramsal hâkimiyet sergiliyorsa tekrar niteliğin-
deki etkinlikler yerine derinleştirici zenginleştirme görevlerine yönlendirilir (Gregory ve Chapman, 2012).

2.1.1.3. Öğretim Sürecinin Şekillendirilmesi
Giriş kartlarından elde edilen bulgular, öğretmenin dersin temposunu, zenginleştirme düzeyini ve öğrenci gruplan-
dırmalarını belirlemesine rehberlik eder. Öğrenciler, ilgi alanları ve hazırbulunuşluk düzeylerine göre esnek gruplara
ayrılarak farklılaştırılmış zenginleştirme etkinliklerine dâhil edilir (MEB, 2024c).

2.1.1.4. Çıkış Kartlarının Uygulanması (Yansıtma ve Öğrenme Kanıtı)
Dersin veya ünitenin sonunda kullanılan çıkış kartları, öğrencinin öğrendiklerini anlamlandırmasını, kendi öğrenme
sürecini değerlendirmesini ve öğretmenin öğretimi yeniden düzenlemesini sağlar (Marzano, 2012).
• 3–2–1 Tekniği: Öğrenciden konuya ilişkin 3 önemli öğrenme, 2 merak edilen soru ve 1 kişisel yorum yazması
istenir (MEB, 2024c).

13