Page 51 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

Bu yöntem, analiz ve eleştirel düşünme becerisini geliştirir; öğrencilerin kavramlar arasında-
ki ortak yönleri ve ayrımları hızlıca görmesini sağlar.

Eleştirel Sorgulama Tekniği:

Öğrencilerin bir konu, metin ya da problem üzerine yüzeysel bilgiyle yetinmeyip daha derin,
çok boyutlu ve sorgulayıcı bir bakış açısı geliştirmelerini sağlayan bir öğrenme ve tartışma
yöntemidir. Bu teknikte öğretmen yalnızca bilgi aktarıcı değil yönlendirici sorularla öğrenci-
lerin düşünmelerini teşvik eden bir kolaylaştırıcıdır.
Dinleme Öncesi:

Öğretmen dersin başında dinleme öncesi hazırlık ve strateji geliştirmek amacıyla öğrenci-
lere “Günlük hayatta ritim bozulduğunda insanlar hangi sorunları yaşar?” sorusunu yönel-
tir. Örneğin, uyku ritminin bozulması, konuşmalardaki ritim kaybı ya da müzikte ahengin
yokluğu. Öğrenciler bu problemleri edebiyatla ilişkilendirerek kısa çözüm önerileri geliştirir
(ÜFGHP1).
Öğrencilere, “Kelimelerin ritmi size hangi edebî türleri, hangi sanat dallarını hatırlatıyor?
diye sorulur. Öğrenci cevapları alındıktan sonra EK 1’de yer alan kavram haritası tahtada
yansıtılır. Kavram haritasının bütün öğrencilerin zihinlerinde anlam oluşturmasını sağlamak
için öğretmen tarafından öğrencilere haritaya yönelik sorular sorulur. Öğrencilerin düşün-
celeri alınır. Ardından öğrenciler gruplara ayrılır ve “Iyi bir dinleyici nasıl olur?” üzerine dü-
şüncelerini maddeler hâlinde kısaca yazmaları istenir ve öğrencilere “Kelimelerin ritmi hangi
sanat dallarını hatırlatıyor?” sorusu sorularak öğrencilerin cevapları alınır (IFÇ1).
Gruplar tarafından yazılan düşünceler sesli olarak sınıfa okunur ve sınıfça belirlenen dinle-
me kuralları panoya veya tahtaya asılır.

Dinleme Sırası:

Öğrencilerin söyleşi türü ile ilgili ön bilgilerini ortaya koymak amacıyla söyleşi türünün içeriği
hakkında öğrencilere tahminler yaptırılır. Ardından aşağıdaki söyleşi linki akıllı tahtada açılır
Uygulama Aşamaları
ve söyleşinin bütün öğrenciler tarafından dinlenmesi sağlanır.
https://mebi.eba.gov.tr/upload/interactive-quiz/81c54ace6e/index.html
Öğrencilerden söyleşiyi dinlerken söyleşi ile ilgili kısa soru ve cevap niteliğinde notlar al-
maları istenir. Daha sonra yaptıkları bu çalışmaları gruplarındaki bir arkadaşıyla eşleşerek
kontrol etmeleri sağlanır. Ardından söyleşinin ana düşüncesi, yardımcı düşünceleri ve kül-
türel bağları fark etmek için aşağıdaki sorular sınıfa sorulur.
• Izlediğiniz söyleşide Ahmet Hamdi Tanpınar’ın üslubu hangi edebî dönemin özel-
likleriyle ilişkilendirilir?
• Divan şiirinde ritim hangi ögelerle sağlanır?
Öğrenciler söyleşiyi dinledikten sonra divan şiirinden bir beyit, bestelenmiş şiir (TRT Dinle)
ve söyleşide geçen edebî düşünce arasında “ritim” ortak paydasında bağ kurarlar (IFK1).
Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra metin çözümleme için de aşağıdaki sorular öğren-
cilere yöneltilir.
• Konuşmacının asıl amacı nedir?
• Söyleşide neden-sonuç ilişkileri hangi örneklerle verildi (SFÜDD1)?
• Söyleşideki kültürel/sosyal ipuçları nelerdir (IFS1)?

• Söyleşideki ritim ile anlam arasında bir ilişki var mıydı (IFS1)?

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 53