Page 52 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

Öğrencilerin “düşün-eşleş-paylaş” tekniği kapsamında dinledikleri söyleşinin özetini birey-
sel olarak yazmaları, ardından gruplarda eşleştikleri arkadaşına okumaları ve birbirlerine
geribildirim vermeleri istenir (SFGE1). Ayrıca söyleşinin ana düşüncesi ile birlikte yardımcı
düşüncelerini belirlemeleri ve birbirleriyle paylaşmaları istenir (SFSÖ1).
Dinleme Sonrası
Her gruptan üçer öğrencinin grupça seçilmesi ve “Kelimelerin ritmi geçmişten bugüne nasıl
değişti?” tarzında sorulara cevap arayan bir canlandırma yapmak için biri divan şairi, biri
günümüz yazarı, biri moderatör olmak üzere üç öğrenciden küçük bir söyleşi canlandır-
maları beklenir. Öğrenciler yalnızca yazılı veya dramatik ürünler değil ritim üzerine kısa
bir animasyon, resim çalışması veya ritim eşliğinde kısa bir performans da ortaya koyabilir
(ÜFÜÇ1, FÖOD-ÖMO1). Dramanın ardından aşağıdaki eleştirel bakış soruları ile konu de-
taylandırılır.
• Konuşmacının kullandığı örnekler ikna edici miydi?
• Sizce başka nasıl örnekler verilebilirdi?

Ardından karşılaştırma tablosu kullanılarak söyleşi ile yazılı bir söyleşi metni ve/veya divan
şiirinden seçilen bir beyit ve/veya bestelenmiş şiirler ritim açısından karşılaştırılır. Örneğin
https://www.trtdinle.com/show/kulturumuzde-siir-ve-musiki
adresinden bestelenmiş şiirler dinlenir ve Fuzuli’nin Su Kasidesi adlı eserinden “Suya virsün
bâğban gülzârı zahmet çekmesün/ Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gülzâre su” beytinde;
aruz ölçüsü, “su-gül-gülzâr” gibi kelime tekrarları ve iç musikisiyle ritmin çok belirgin olduğu
açıklanır.
Öğrencilerden “Tanpınar ve Fuzuli’yi bir araya getiren ritim ortaklığı nedir?” sorusuna yanıt
aramaları istenir. Seçkin iki şahsiyet üzerinden yapılan bu derinlikli analiz, öğrencilerin hem
tarihî hem estetik bağlamda düşünmelerini sağlar (IFSK1).
Daha sonra dinlenen/izlenen metne yönelik kişisel değerlendirmeleri yazılı ifade ile yansıta-
bilmek amacıyla öğrencilere aşağıdaki yönerge verilir.
• Kelimelerin ritmi bireyin ya da toplumun hayatında nasıl bir etki yaratır?
• Söyleşide dile getirilen düşünceleri kendi görüşlerinizle karşılaştırarak yazınız.
Karşılaştırma tablosu ve yazılı ifade etkinlikleri tamamen “ritim” ekseninde toplanır. Böylece
dağınık görünmeyen, merkezde tek kavrama bağlı bir organizasyon oluşur (IFO1).
Paylaşım ve geri bildirim için gönüllü öğrenciler yazısını okur, diğer öğrenciler olumlu/olum-
suz öneri şeklinde geri bildirim verir. Ardından
• “Söyleşi türü, edebî düşünceleri aktarmada şiir kadar etkili olabilir mi?” konulu kısa
tartışma yapılır.
Öğrencilerden söyleşi ve şiirlerde ritim unsurlarını keşfetmek için ses dalgalarını gösteren
bir dijital uygulama (örneğin audacity, online ses analiz araçları) kullanmaları istenebilir.
Böylece ritmi sadece duyma değil görselleştirme yoluyla da keşfederler (SFKÖ1). Öğren-
ciler hazırladıkları ürünleri sadece kendi sınıfına değil farklı sınıflara da sunar (ÜFGAK1).
Öğretmen, ders süresince işlenen kazanımları özetler; öğrencilerin öz değerlendirne formu,
süreç rubriği ve performans rubriğini doldurmalarını sağlar (ÜFÜD1).
1. Kavram haritası √ Öğrencilerin konu ile ilgili kavramları, ilişkileri ve hiyerarşileri
görsel olarak organize etmelerini sağlama, değerlendirme (EK 1).
Değerlendirme
2. Öğretmen kontrol listesi √ Dinleme kuralları oluşturma, not alma, drama, boş-
luk doldurma gibi etkinliklerde öğrencinin katılımını ve süreci değerlendirme (EK 2).

54 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ