Page 73 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

çağrışım kurdukları sözcükleri belirlenen süre içerisinde yazmalarını ister. Bu şekilde kavram-
lara ilişkin öğrencilerin zihinlerinde oluşan yapının anlamlı olup olmadığı ve kavramlar arasın-
daki anlamsal yakınlık ortaya konulmaya çalışılır. Öğrencilerin cevaplarından yola çıkılarak
hikâye türünün yapı dil ve anlatım özellikleri öğretmen tarafından kısaca açıklanır.
Öğretmen her öğrenciye ikişer konuşma bileti dağıtır.Ellerindeki konuşma bileti kadar konuş-
ma haklarının olduğunu belirtir. Ardından öğrencilere “Arılar çalışkandır.” cümlesini nasıl ede-
bî bir metin hâline dönüştürebileceklerine yönelik bir soru yöneltir. Öğretmen burada arı için
“kovandaki bal için ter döken bir savaşçı” ifadesini kullanarak örnek bir yönlendirme yapabilir.
Konuşma biletlerine göre öğrencilere söz verilir. Öğrencilerin yanıtları alındıktan sonra etki-
leşimli tahtadan EK 2’de yer alan öğretici metinler ve edebî metinlerle ilgili bir karşılaştırma
tablosu açar ve bu tablodaki boşlukları öğrencilerin doldurmalarını ister.
Öğrencilerin etkinliği tamamlamasından sonra tablodan hareketle öğretmen öğrencilere me-
tinlerini hikâyeye dönüştürürken kullanabilecekleri anlatım biçimlerini (betimleyici, öyküleyici)
ve düşünceyi geliştirme yollarını hatırlatır (benzetme, çözümleme vb.). Öğretici metni edebî
bir metne dönüştürürken dil ve anlatım özelliklerinin değiştirilmesi gerektiğini vurgulayarak
bunu EK 3’te yer alan bir şema ile ifade eder ve açıklamalarda bulunur (IFO1). Öğretmen
edebiyatımızda bilgi ve sanatı birleştiren yazarları (Evliya Çelebi, Ahmet Mithat Efendi, Halide
Edip Adıvar) tanıtır ve öğrencilere bu yazarların hangi eserlerini bildiklerini sorar. Öğrenci-
lerin yanıtları ile birlikte okudukları bu eserlere yönelik duygularını da paylaşmalarını sağlar
(IFSK1). Öğretmen örnek çalışmalar sunarak öğrencilerin incelemelerini sağlar. Öğrencilerin
kaynak metinlerden farklı anlatım tekniklerininin özelliklerini karşılaştırmalarına olanak verir
(SFKÖ1).

Yazma Sırası:
Öğretmen öğrencileri küçük gruplara ayırır (SFGE1). Öğrencilerin çalışmalarını hazırlamaları-
nı sağlamak amacıyla sınıfta 5 istasyon oluşturur (FÖOD-ÖMO1, FÖOD-T1). Her istasyonda
aşağıda yer alan ve yapılması beklenen görevleri açıklar. Öğrencilere yalnızca verileri değil
hayal güçlerini, duygularını ve kelime ilişkilendirme çalışmasındaki metaforları da kullanabile-
ceklerini belirtir (IFS1, ÜFSÜ1). Ayrıca öğrencilere isterlerse tarihî bir olay, tarihî bir belge ya
da resimlerden de yararlanabileceklerini de ifade eder (IFK1, IFÇ1, SFSÖ1). Öğrenciler ürün-
lerini hikâye, kısa film senaryosu veya görselle desteklenmiş yazı olarak sunabilirler (ÜFÜÇ1).

Istasyondaki Görevler
1. Istasyon: Türün özellikleri → Hikâyenin yapı ve dil anlatım özelliklerinin tespiti
2. Istasyon: Dil köşesi → Kullanılacak dilin belirlenmesi
3. Istasyon: Görsel köşesi →Hikâyeye uygun seçilecek görsellerin belirlenmesi
4. Istasyon: Plan köşesi → Taslak plan oluşturma

Yazma Sonrası:

Öğrenciler çalışmalarını tamamladıktan sonra çalışmalarını uygun ortamlarda sunarlar
(FÖOD-OTÖ1). Öğrencilerin çalışmalarını varsa okul dergisinde ya da okul panosunda suna-
bilirler (ÜFGAK1). Öğretmen isteyen öğrencilere çalışmalarını, podcaste veya kısa videoya
dönüştürebileceklerini de belirtir (ÜFD1). Dönüştürdükleri metinde hangi anlatım yolunu kul-
landıklarını örneklerle açıklar (SFAY1, SFÜDD1).
Değerlendirme Çıkış kartı
Teknoloji Entegrasyonu Dijital içerikler, ses kayıt cihazları

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 75