Page 188 - Dört Dörtlük TYT Tarih

TARİH Uluslararası İlişkilerde Denge Stratejisi (1774-1914) ÇÖZÜMLÜ SORULAR

10. III. Selim Dönemi’nde yapılan Nizam-ı Cedit diye anı- 11. Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda;
lan yenilikler Kabakçı Mustafa İsyanı’yla son bulmuş-
• Tanzimat Fermanı
tur. Yenilikçi devlet adamlarından bazıları isyancılardan
canını kurtarmak için Rusçuk Âyanı Alemdar Mustafa • Islahat Fermanı
Paşa’ya sığınmıştır. Alemdar Mustafa Paşa, III. Selim’i • Kanun-ı Esasi’nin ilanı
tahta çıkarmak amacıyla İstanbul’a hareket etmiştir. gelişmeleri ile birlikte;
Sadrazam dâhil birçok kişiyi yanına çeken Alemdar, sa-
rayı kuşatınca Sultan IV. Mustafa, amcası III. Selim ve I. Özgürlük, eşitlik ve adalet düşüncesinin benimsen-
kardeşi Mahmud'un öldürülmesine izin vermiştir. mesi,
II. Demokratik hayatın güçlenmesi,
Buna göre Osmanlı’da;
III. Milliyetçi isyanların önlenmek istenmesi,
I. yerel güçlerin varlığının devlet adamları tarafından
kabul edilmesi IV. Geleneksel yapıyı kökten değiştirecek düzenleme-
ler yapılması
II. Osmanlı hanedanının varlığının tehlikeye girmesi
durumlarından hangilerine ulaşılabilir?
III. merkezî otoritenin yerel güçlerle baş edemeyecek
kadar güçsüzleşmesi A) I ve II B) I ve III

durumlarından hangilerinin yaşandığı söylenebilir?
C) II ve IV D) I, II ve IV
A) Yalnız B) Yalnız III C) I ve II E) I, II, III ve IV

D) I ve III E) I, II ve III Çözüm:

XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Fransız Devrimi'nin
getirmiş olduğu özgürlük, eşitlik, demokrasi ve milliyet-
Çözüm:
çilik fikirlerinin etkisi ile Balkan toplumları ayaklanmış
Sorunun yönerge bölümünde verilen paragraftaki du- ve bağımsızlık isyanları görülmüştür. Osmanlı bu fikir-
rumdan yola çıkarak I. öncülde verilen “Yerel güçlerin lerin etkisini azaltmak, bağımsızlık isyanlarını engelle-
varlığının devlet adamları tarafından kabul edilmesi” du- mek, devletin yıkılmasını engellemek amacı ile sırasıyla
rumuna paragraftaki “Yenilikçi devlet adamlarından ba- 1839 yılında Tanzimat Fermanı'nı, 1856 yılında Islahat
zıları isyancılardan canını kurtarmak için Rusçuk Âyanı Fermanı'nı ve 1876 yılında Kanun-ı Esasi'yi ilan etmiş ve
Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınmıştır.” cümlesinden ula- böylelikle demokratik hayata geçiş konusunda da önemli
şabiliriz. Alemdar Mustafa Paşa âyan kökenli bir devlet kazanımlar elde etmiştir.
adamıdır. II. öncülde verilen Osmanlı hanedanının varlı-
ğının tehlikeye girmesi durumuna ise paragraftaki “Sultan Cevap: E
IV. Mustafa, amcası III. Selim ve kardeşi Mahmud'un öl-
dürülmesine izin vermiştir.” cümlesinden ulaşılabilir. Üç
numaralı öncülde verilen “Merkezî otoritenin yerel güç-
lerle baş edemeyecek kadar güçsüzleşmesi” durumuna
ise paragrafın genelinden ulaşabiliriz. Çünkü Alemdar
Mustafa Paşa, Rusçuk Âyanı olup önemli bir bölgesel
güçtür. Ayrıca devletin padişahı olan IV. Mustafa, onun
sarayı kuşatması karşısında çaresiz kaldığı için şehza-
delerin ve eski padişah III. Selim’in öldürülmesi emrini
vermiştir.
Cevap: E

188 189