Page 23 - Dört Dörtlük TYT Tarih

ÇÖZÜMLÜ SORULAR İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası TARİH

5. Tarih öğretmeninin öğrencisinden istediği doğru yan- 6. • Mete Han, MÖ 176’da Çin imparatoruna gönderdiği
lış şeklindeki eşleştirme etkinliğinde aldığı cevaplar mektupta kendisini, Gök Tanrı tarafından tahta çı-
aşağıda verilmiştir. kartılmış Hunların büyük Şanyü’sü olarak ifade et-
miştir.
a- oguş - aile .................................................... (D)
• Orhun Yazıtları’nda Bilge Kağan: "Tanrı irade ettiği
b- urug - millet ................................................ (D) için "kut"um olduğu için kağan oldum." demiştir.
c- boy - ok ........................................................ (Y)
• Uygurlara ait Karabalsagun Yazıtı’nda, Bögü Ka-
d- budun - aileler birliği ..................................... (D) ğan’ın ünvanı "Tengride kut bulmuş." olarak belirtil-
e- il - devlet ................. ..................................... (D) miştir.
Bu öğrencinin verdiği cevaplara göre Eski Türk Bu duruma göre;
toplumunun sosyal yapısı ile ilgili yukarıda verilen I. Türklerde kağan olabilmek için Gök Tengri tarafın-
eşleştirmelerden kaç tanesi doğru işaretlenmiştir? dan kut verilmiş bir aileye mensup olmak gerekir.
A) 1 B)2 C) 3 D) 4 E) 5 II. Türklerde yönetim erkine sahip olmak için halkın
desteğini almak gerekir.
III. Türklerde meşruiyetin kaynağı ilahidir.
Çözüm: yargılarından hangilerine ulaşılamaz?
Tarih öğretmeninin öğrencisinden istediği doğru yan- A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
lış şeklindeki eşleştirme etkinliğinde öğrencinin verdiği D) I ve II E) I ve III
cevaplara göre Eski Türk toplumunun sosyal yapısı ile
ilgili eşleştirmelerdeki doğru cevaplara baktığımızda
cevapların; Çözüm:

oguş - aile .................................................... (D)
Sorunun yönlendirme bölümünde verilen ifadelere göre
urug - aileler birliği ……………………..…... (D)
Türk kağanını kut yani siyasi iktidar ile donatan Gök
boy - ok ....................................................... (D) Tengri’dir. Bilgi verilen bölümlerdeki ortak özellik olarak
hâkimiyetin Tanrıdan geldiği söylenebilir. Verilen öncül-
budun - millet .............................................. (D)
lere baktığımızda; I. öncülde verilen “Türklerde kağan
il - devlet ..................................................... (D) olabilmek için Gök Tengri tarafından kut verilmiş bir ai-
leye mensup olmak gerekir.” ifadesinde hangi hanedan
şeklinde olması gerekmektedir.
veya aileye kut verildiği belirtilmemiş sadece hüküm-
Fakat öğrenci dara kut verildiğinden bahsedildiği için ulaşılamaz. II.
öncülde verilen “Türklerde yönetim erkine sahip olmak
b-urug - millet .......................................... (D)
için halkın desteğini almak gerekir.” ifadesine yönetme
c-boy - ok …………............……………….. (Y) yetkisinin halk tarafından değil metne göre Gök Tengri
tarafından verildiği ve kut sahibi olduğuna inanıldığın-
d-budun - aileler birliği ……….………….... (D)
dan hükümdarlık makamına geldiği bilgisine ulaşılabilir.
şeklinde üç eşleştirmeye yanlış cevap vermiştir. III. öncülde verilen “Türklerde yönetim için meşruiyetin
Dolayısıyla iki doğru, üç yanlış eşleştirme yapmıştır. kaynağı ilahidir.” ifadesine metinde geçen kut sahibi
olma anlayışı Gök Tengri inancına göre ulaşılır.
Cevap: B
Cevap: B

23