Page 30 - Liseye Hoş Geldin - Kimya
P. 30
KİMYA
ÖRNEK ETKINLIKLER ÖRNEK ETKINLIKLER
BAĞLAM TEMELLİ SORU 2 (Kimya Disiplinleri ve Kariyer Olanakları)
Günlük hayatta ulaşım aracı olarak kullandığımız otomobillerin bakımı, performansının korunması ve güvenliği için kimya bili-
minin farklı alanlarından yararlanılır. Araç bakımında karşılaşılan bazı uygulamalar ve ürün etiketlerinden alınan veriler aşağıda
verilmiştir:
• Motor soğutma sistemi (Antifriz): Antifriz etiketinde ürünün karbon temelli bir bileşik olan etilen glikol (C H O ) içerdiği,
2 6 2
su ile karıştırılma oranına bağlı olarak da donma noktasını düşürüp kaynama noktasını yükselttiği belirtilmektedir.
• Akü ve şasi yapısı: Otomobil akülerinin içinde iletkenliği sağlayan sülfürik asit (H SO ) çözeltisi bulunurken aracın
2
4
kaporta ve jant aksamlarında çelik, alüminyum ve plastik/kauçuk parçalar kullanılır.
• Araç yıkama ve kaplama: Araç yüzeyindeki kirlerin temizlenmesinde özel şampuanlar kullanılırken, kaporta yüzeyini
çizilmelere karşı korumak için tekrarlayan küçük moleküllerin birleşmesiyle oluşan sentetik koruyucu cilalar (polimerik
kaplamalar) uygulanır.
• Yakıt yanma süreçleri: Motorda yakıtın yanması sırasında açığa çıkan ısı, basınç ve açığa çıkan gazların (egzoz emisyonu)
çevreye etkisi kontrol edilir.
Bağlamda sunulan bilgilerden hareketle aşağıdaki soruları yanıtlayınız. Cevaplarınızda yaptığınız bilimsel çıkarımları bağlamda
verilen bilgi ve verilerle destekleyiniz, ulaştığınız sonuçları uygun gerekçelerle açıklayınız.
a. Otomobil akü sıvısı (sülfürik asit) ile kaportada kullanılan sentetik koruyucu cilaların (polimer kaplama) fiziksel ve
kimyasal niteliklerini (asitlik/koroziflik, esneklik, yüzeye tutunma vb.) ikişer örnek vererek açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
b. Araçta kullanılan antifriz maddesi (etilen glikol) ile akü sıvısını (sülfürik asit) kullanım amaçları, içerdiği bileşik türleri
(organik/anorganik) ve kimyasal nitelikleri açısından karşılaştırarak aralarındaki temel farklılıkları açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
c. Antifriz etiketinden elde edilen “bileşenin etilen glikol türü olduğu (nitel)” ve “su katma oranına göre donma
noktasının kaç dereceye düştüğü (nicel)” verilerinin kaydedilerek karışımın sıcaklık/enerji değişiminin incelenmesi
kimya biliminin hangi disiplinlerinin çalışma alanlarına girer? Gerekçesiyle açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
ç. Metinde verilen tüm durumlar bütüncül olarak yorumlandığında kimya biliminin ve bu alandaki meslek dallarının
ulaşım güvenliğine, araç ömrünün uzatılmasına ve çevresel sürdürülebilirliğe katkısını değerlendiriniz.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
30 LİSEYE HOŞ GELDİN
