Page 33 - Liseye Hoş Geldin - Kimya

KİMYA

ÖRNEK ETKINLIKLER ÖRNEK ETKINLIKLER

BAĞLAM TEMELLİ SORU 1 (Laboratuvar Güvenlik Kuralları ve Güvenlik İşaretleri)
Kimyasal maddeler hem okul laboratuvarlarında hem de
evlerimizde yaygın olarak kullanılır. Ancak bu maddelerin
bilinçsiz kullanımı ciddi güvenlik riskleri oluşturur. Aşağıda
iki farklı ortamda yaşanan olaylar ve bu olaylara ait gözlemler
özetlenmiştir:
I. Durum (Laboratuvar Ortamı): Bir esterleşme deneyi
sırasında, reaksiyon sonunda oluşan esteri ayırmak
amacıyla eter kullanılmaktadır. Deney esnasında yanıcı
ve uçucu bir madde olan eter şişesinin kapağı açık
bırakılmış ve şişe hemen yanında bulunan bek alevine
yaklaştırılmıştır. Deneyin ilerleyen aşamasında derişik asit
çözeltisi hazırlanırken asidin üzerine hızlıca su eklenmiş,
bunun sonucunda şiddetli sıçrama meydana gelmiş ve
önemli miktarda ısı açığa çıkmıştır.
II. Durum (Ev Ortamı): Evde banyo temizliği sırasında çamaşır suyu (NaClO) ile asidik bir kireç çözücü (HCl), kapalı ve hava-
landırılmayan bir ortamda karıştırılmıştır. Karışım sonucunda yeşilimsi sarı renkli, keskin kokulu ve zehirli bir gaz olan klor gazı
(Cl ) açığa çıkmış; temizlik yapan kişide boğazda yanma ve nefes darlığı görülmeye başlanmıştır.
2
Güvenlik Sembolleri: Kimyasal kapların üzerinde korozif (aşındırıcı), yanıcı ve zehirli piktogramları yer almaktadır.
Bağlamda sunulan bilgilerden hareketle aşağıdaki soruları yanıtlayınız. Cevaplarınızda yaptığınız bilimsel çıkarımları bağlamda
verilen bilgi ve verilerle destekleyiniz, ulaştığınız sonuçları uygun gerekçelerle açıklayınız.

a. Metinde verilen I ve II. durumlar için güvenlik kurallarının ihlâl edilmesinden kaynaklanan temel güvenlik problem-
lerini neden-sonuç ilişkisi kurarak tanımlayınız.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................

b. Metindeki her iki durumda karşılaşılan tehlikeleri, kimyasalların özellikleri (yanıcılık, uçuculuk, zehirlilik, koroziflik)
ve ortam şartları (açık alev, havalandırmasız alan, hatalı karıştırma) açısından özetleyiniz.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................
c. Laboratuvarda derişik asit üzerine su eklendiğinde sıçrama yaşanmaması için asit-su karıştırma kuralına uygun
hareket edilseydi sonucun nasıl olacağına ve banyoda açığa çıkan zehirli gaz karşısında ilk olarak ne yapılması
gerektiğine dair tahmininizi yazınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................

ç. Görseldeki “zehirli”, “yanıcı” ve “korozif” güvenlik sembollerini göz önüne alarak laboratuvarda zehirli gaz veya
uçucu madde üreten deneylerin neden “çeker ocak” içinde yapılması gerektiğini yazınız.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................
d. Ev ortamında ve okul laboratuvarında kimyasal madde kullanımından kaynaklanabilecek riskleri azaltmak için
alınması gereken bireysel ve çevresel güvenlik önlemlerini değerlendiriniz.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................

LİSEYE HOŞ GELDİN 33