Page 39 - Liseye Hoş Geldin - Kimya
P. 39
KİMYA
ÖRNEK ETKINLIKLER ÖRNEK ETKINLIKLER
BAĞLAM TEMELLİ SORU 1 (Atom ve Periyodik Sistem)
Dalton’un Yanılgısı ve Thomson’ın Laboratuvar Verileri
19. yüzyılın başında John Dalton, “Atomlar içi dolu, bölünemeyen ve kendisinden daha hafif parçalara ayrılamayan en küçük
yapı taşlarıdır.” varsayımını ortaya koymuştu. Ancak yüzyılın sonuna doğru J.J. Thomson, katot ışınları tüpüyle yaptığı deneylerde,
–
elektrik alan uygulandığında pozitif kutba doğru sapan son derece hafif negatif tanecikler (e ) keşfetti.
Thomson ve ardından gelen bilim insanları, atomun bölündüğünü kanıtladıktan sonra bu taneciklerin fiziksel özelliklerini
ölçerek bir “Atom altı parçacık analizi” tablosu oluşturdu. Bilim insanları bu verileri incelerken bir bilinmezlikle karşılaştı:
Atomun içinde artı ve eksi yükler birbirini dengeliyordu ama keşfedilen parçacıkların toplam kütlesi, atomun gerçek kütlesinin
sadece yarısını açıklayabiliyordu.
Tablo: Atom Altı Parçacık Analizi
Keşfedilen Keşif Yılı Deneysel Düzenekteki Bağıl Elektriksel Bağıl Kütlesi
Parçacık Sapma Yönü Yükü (akb)
Elektron (e ) 1897 Pozitif (+) Kutba Doğru -1 1/1836
–
Sapma
Proton (p ) 1919 Negatif (-) Kutba Doğru +1 1
+
Sapma
0
Nötron (n ) 1932 Sapma Göstermez 0 1
(Dümdüz İlerler)
Bağlamda sunulan bilgilerden hareketle aşağıdaki soruları yanıtlayınız. Cevaplarınızda yaptığınız bilimsel çıkarımları bağlamda
verilen bilgi ve verilerle destekleyiniz, ulaştığınız sonuçları uygun gerekçelerle açıklayınız.
a. Thomson’ın katot ışınları deneyi ve laboratuvar veri tablosundaki elektronun bağıl kütlesi, Dalton’un “atom
kendisinden daha hafif parçalara ayrılamaz.” varsayımını nasıl çürütmüştür? Tablodaki kütle değerini dikkate
alarak açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
b. Tablodaki “Keşif Yılı” ve “Deneysel Düzenekteki Sapma Yönü” sütunlarını birlikte inceleyiniz. Atomun kütlesinin
+
0
büyük bölümünü oluşturan proton (p ) ve nötron (n ) benzer kütlelere sahip olmalarına rağmen nötronun protondan
tam 13 yıl sonra keşfedilmesinin nedenini açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
LİSEYE HOŞ GELDİN 39
