Page 28 - Osmanlı Türkçesi 1

B İ R İ N C İ Ü N İ TE

2. Klasik Osmanlı Türkçesi Dönemi (15-19. yüzyıllar)

İstanbul’un fethi sonrası başladığı kabul edilen bu dönemde Türkçe bilim, sanat
ve edebiyat alanlarında yetkin eserler vermeye devam etmiştir. Arapça ve Fars-
ça unsurların yoğunluğu artmış ancak Türkçe kendine has yapısını koruyarak
gelişmesini sürdürmüştür.

a. Fuzulî Divanı'ndan b. Seyahatname'den c. Nedim Divanı'ndan
Görsel 1.9: Klasik Osmanlı Türkçesi Dönemi eserlerinden bazıları

Zatî (Şem ü Pervane), Fuzulî (Leyla vü Mecnun, Şikâ yetname), Ba ki (Kanuni Mersi-

yesi), Evliya Çelebi (Seyahatname), Kâtip Çelebi (Keş fü’z-Zünun, Ci han nüma),
Na bi (Hay riye), Nefi, Nedim, Şeyh Galip (Hüsn ü Aşk) gibi şair ve yazarlar, bu
dönemin dil anlayışıyla önemli eserler vermişlerdir (Görsel 1.9).

3. Yenileşme Dönemi (19-20. yüzyıllar)

19. yüzyılın ortalarında Tanzi mat’la başladığı kabul edilen bu dönem, Cum-
huriyet'in ilk yıllarına kadar devam etmiştir. Bu dönemde dil ve kültürde daha
çok Batı uygarlığının etkileri görülür. Tanzimat’tan sonraki süreçte gazete çı-
karılması, yeni edebî türlerle eserler verilmesi, ortaya çıkan edebî toplulukların
dil ve sanat anlayışıyla diğer yenileşme hareketleri Türkçenin yeni bir kimlik
kazanmasını sağlamıştır. Osmanlı Türkçesinin bu devresinde özellikle 1911’de
ortaya çıkan Yeni Lisan Hareketi ile sadeleşme yoluna gidilmiştir. Dilde millîlik
ve sadeleşmenin aydınlar tarafından kabul görmesiyle de Osmanlı Türkçesi
yerini Türkiye Türkçesine bırakmıştır. 27