Page 28 - Osmanlı Türkçesi 3

BİRİNCİ ÜNİTE 27

Mustafa Râkım, Osmanlı Dönemi hat sanatı içinde üç özelliği ile ortaya çık-
maktadır. Birincisi, harflerde ideal ölçüleri temin ederek celi sülüse olgunluk
kazandırmasıdır. İkincisi, celi sülüste kompozisyonu güzelliğe kavuşturmasıdır.
Üçüncüsü ise Osmanlı tuğrasına ideal şeklini vererek onu enine yayık durum-
dan kurtarıp canlandırmasıdır.

Fatih’te bulunan Nakşidil Sultan Türbesi haziresinde taşa hakkedilmiş celi
sülüs ayetler ile türbenin kubbe kuşağındaki İnsan suresi, Eyüp’te Sultan Camii
haziresinde Çelebi Mustafa Reşit Efendi mezar taşı kitabe yazıları günümüze
ulaşan en güzel eserleri arasındadır. Topkapı Sarayı’nda korunan eserler ara-
sında Mustafa Râkım Efendi’nin birçok hat eseri bulunmaktadır.
Mehmet Şevki Efendi (1829-1887): Kas­
ta monu’da doğdu. Üç yaşında İstanbul’a
gelen Şevki Efendi, dayısı Mehmet Hulusi
Efendi’den sülüs ve nesih yazılarını meşk
ederek on iki yaşında icazet almıştır.

Harbiye Nezaretindeki vazifesinin yanı
sıra Harbiye Nezaretine bağlı askerî mek-
tepte ve Yıldız’da II. Abdülhamit’in şehzadelerine yazı hocalığı yaptı. Şeyh
vadisinde Hafız Osman, İsmail Zühdi ve Râkım’dan sonra gelen Mehmet Şevki
Efendi, sülüs ve nesih yazılarına en güzel nispetlerle son şeklini vermiş; bütün
İslam dünyasında benimsenen kendi üslubunu ortaya koymuştur. Harflerdeki
vuzuh, üslubunun en önemli vasıflarındandır.

Mehmet Şevki Efendi, Mushaf, delailü’l­hayrat, hilye, levha, kıta ve murak-
ka türlerinde pek çok eser bırakmıştır.

İsmail Hakkı Sami Efendi (1838-1912):
Sami Efendi İstanbul’da doğdu. Boşnak
Osman Efendi’den aklam­ı sitteyi meşk
etti. Divani yazıyı ve tuğra çekmeyi kü-
çüklüğünde memur olarak girdiği Divan­ı
Hümayun’da Nasih Efendi’den öğrendi.
Sami Efendi, Zühdü Efendi ve Râkım
Efen di’nin tarzlarından faydalanarak hat-
tın en geç ve güç şekli olan celide kendi
tarzını ortaya koydu.

Zerendud eserlerinden bazılarına Altu-
nizade, Aksaray Pertevniyal Valide Sultan,
Rami, Edirnekapı Mihrimah Sultan, Erenköy
Zihni Paşa, Galip Paşa camilerinde ve Top-
kapı Sarayı’nda rastlanır.
Kitabelerinden bazıları ise şunlardır: Ka-
palı Çarşı’nın Fesçiler Kapısı üstünde “Çalı-
şıp kazananı Allah sever.” mealindeki hadi-