Page 29 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

1. ÜNİTE

B) Dinî Türk Müziği
Türklerde müzik, İslamiyet inancı ile farklı bir boyut kazanmıştır. İslam dini getirdiği yeni kurallar vasıtasıyla
Türk toplumunun yaşamına derinden etki ederek farklı kültürel özellikler kazandırmıştır. Bu doğrultuda müzik
sanatına da etki eden İslam dini, geleneksel dinî Türk müziği türünü ortaya çıkarmıştır. Dinî Türk müziği ikiye
ayrılır:
Cami Müziği: Cami müziği tümüyle sözel bir türdür. Kesinlikle hiçbir çalgı kullanılmaz. Sadece insan sesi kul-
lanılır. TSM’nin ezgisel özelliklerini taşır. Usullü ve usulsüz çeşitleri vardır. Sözler, dinî içeriklidir (Görsel 1.46, 1.47).

Görsel 1.46: Sultanahmet Camisi, İstanbul Görsel 1.47: İlahi grubu

Tekke (Tasavvuf) Müziği): İslam dininde müzik, eğlence için değil kulluğu hatırlamak ve dünyevi duyguları
terk ederek Allah’a ulaşma gayesiyle yapılır. İslam dini çerçevesi içinde kurulmuş olan birçok tarikatta farklı biçim-
lerde (oturarak veya ayakta olmak üzere) ağır ve yürük usullerle dinî törenler yapılır. Bu törenler için bestelenmiş
eserlerin bütününden oluşan müziğe tasavvuf (tekke) müziği denir.
Tasavvufi sanat müziği ve tasavvufi halk müziği olmak üzere ikiye ayrılır:
a) Tasavvufi Sanat Müziği: Tasavvufi sanat müziği alanında ilk olarak ele alınabilecek türlerden biri Mevlevi
müziğidir. Çünkü Türk musikisinin dinî musiki kısmının en büyük şubelerinden biri Mevlevi tekkeleri diğer adıyla
Mevlevihanelerdir. Tarihsel akış içerisinde bu dinî müzik kurumları, aynı zamanda müzik eğitimi verilen eğitim
kurumları hâline de gelmiştir.
Mevlevi müziklerinde ney, rebap ve kudüm başta olmak üzere TSM çalgılarının tümü kullanılmaktadır (Görsel
1.48). Ezgisel yapı TSM’nin aynısıdır. Ezgi, usullü ya da usulsüz olabilmektedir. Sözleri ilgili dinî inanç sistemini
yansıtır. TSM’den farkı dinî amaçlar ile üretilmesidir. Dinî tören, müziğin eşlik ettiği sema ile yapılır. Dinî tören
esnasında sema yapan kişilere de semazen denir (Görsel 1.49).

Görsel 1.48: İstanbul Tarihî Türk Müziği Topluluğu Galata Mevle- Görsel 1.49: Galata Mevlevihanesinde Mevlevi Ayin-i Şerif
vihanesi Konseri

TÜRK MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ 27