Page 134 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

9. ÜNİTE

9. ÜNİTE TÜRKİYE’DE ÇOK SESLİ MÜZİK

9.1. Cumhuriyet Öncesi ve Sonrası Dönemlerde Çok Sesli Müziğin Gelişimi ve Özellikleri

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1. Askerî bandoların kurulmasının temel nedenleri neler olabilir?
2. Bandolar ordulara hangi yönlerden katkı sunmaktadır?
3. Türk müziği çok seslilik süreciyle birlikte nasıl bir yapıya dönüşmüş olabilir? Açıklayınız.

“B�r ulusun yen� değ�ş�kl�ğ�nde ölçü, mus�k�de değ�ş�kl�ğ� alab�lmes�, kavrayab�lmes�d�r. Ulusal �nce
duyguları, düşünceler� anlatan yüksek dey�şler� toplamak, onları b�r gün önce genel son mus�k� kurallarına
göre �şlemek gerek�r. Ancak bu düzeyde Türk ulusal mus�k�s� yükseleb�l�r, evrensel mus�k�de yer�n� alab�l�r.”

Mustafa Kemal ATATÜRK

Çok seslilik, armonik kurallar içinde belirlenen seslerin aynı anda seslendirilmesiyle oluşan yöntemdir. Çok seslilik yön-
temi Orta Çağ iti barıyla Avrupa’da ortaya çıkmış, ilerlemeler göstererek günümüze kadar ulaşmıştı r.
Osmanlı Dönemi Batı lılaşma hareketleriyle birlikte ulusal Türk müziği evrensel boyuta taşınarak “ulusal çok sesli Türk
müziği” oluşturulmuştur. Böylelikle Türk müziğinde çok seslilik, ülkemiz müzik eğiti minin hedefl eri arasında yer almıştı r.
Türk müziğinde çok seslilik uygulamaları, Cumhuriyet’in kurulmasının ardından yapılan yenilik hareketleriyle hız kazanmıştı r.

9.1.1. Osmanlı Müzik Kurumlarında Yapılan Yenilikler

Türk müziğinin yenileşme hareketi , III. Selim Dönemi’nde Nizamı Cedit ıslahatlarıyla başlamıştı r. Bu ıslahatlar doğrul-
tusunda kurulan Nizamı Cedit Ordusunda boru ve trampet takımlarının oluşturulması, Türk müziğinin yenileşme süreci-
nin başlangıcı olmuştur.

Türk müziğinde çok sesli müzik kültürü, Sultan II.
Mahmut’un Batı reformlarıyla şekillenmeye başlamıştı r.
Sultan II. Mahmut Dönemi’nde Yeniçeri Ocağı kapatı larak
Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla bir ordu kurul-
muş, bu orduya bağlı yeni bir bando takımının oluşturul-
masına karar verilmişti r. Yeni bandonun oluşturulması ve
Batı müziğinin öğrenilip yaygınlaştı rılması için 1826 yılın-
da Muzıka-yi Hümâyun adlı müzik kurumunun temelleri
atı lmıştı r (Görsel 9.1). Müzik eğiti mi kurumu ve askerî
müzik topluluğu olan Muzıka-yi Hümâyun, İtalyan besteci
Giuseppe Donizetti ’nin [Ciseppe Donizetti (1788-1856)]
şefl iğinde çalışmalarına başlamıştı r. 1828 yılında Giu-
seppe Donizetti ’nin “Osmanlı Mızıkaları Umum Müreb-
bisi” olarak görevlendirilmesiyle Muzıka-yi Hümâyunun Görsel 9.1: Muzıka-y� Hümâyun, Lange Bey ve Bandosu
kurumsallaşma süreci hız kazanmıştı r. Sarayın isteği üzerine Muzıka-yi Hümâyunda çok sesli Batı müziği eserlerinin icra
edilmesi için bir saray orkestrası kurulmuştur. Bu orkestra kısa zamanda konserler verecek seviyeye ulaşmıştı r.

Muzıka-yi Hümâyunun eğiti m programında bando, orkestra, ti yatro, dinî müzik, fasıl takımı, Karagöz ve orta oyunu gibi
hem evrensel hem geleneksel sanatlarla ilgili alanlara yer verilmişti r. Batı müziği çalgılarının ve müzik teorisi derslerinin
eğiti mlerini üstlenen Giuseppe Donizetti tarafı ndan Muzıka-yi Hümâyunda ders vermeleri için Avrupalı müzisyenler ülkeye
davet edilmişti r. Aynı dönemde Avrupa’dan birçok çalgı geti rti lmiş ve çalgı yapımının gelişmesiyle birlikte yerli çalgılar da
okulun orkestrasında yerini almıştı r.

132 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ