Page 135 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

9. ÜNİTE

Osmanlı İmparatorluğu’nun Batı lı anlamdaki ilk marşları Giuseppe Donizetti tarafı ndan bestelenmişti r. Donizetti ’nin
Sultan II. Mahmut için bestelediği “Mahmudiye Marşı”, 11 yıl; Sultan Abdülmecit için bestelediği “Mecidiye Marşı”, 22 yıl
süresince millî marş olarak seslendirilmişti r.
Giuseppe Donizetti Muzıka-yi Hümâyundaki görevinden ayrıldıktan sonra onun yerine Callisto Guatelli (Kalisto Gutelli)
geçmişti r. Guatelli, Türk müziği eserlerinin Batı müziği formlarına uygun çok sesli düzenlemelerini yapmış ve bu eserleri
orkestrayla seslendirmişti r. Bestelediği marşlarla sarayın ve halkın takdirini kazanmıştı r.

Meşruti yet’in ilanından sonra devlet ku-
rumlarında yabancıların görevlerine son ve-
rilince Avrupa’da eğiti m almış Türk besteciler
Muzıka-yi Hümâyunda görev almaya başla-
mıştı r. Muzıka-yi Hümâyunun ilk Türk şefi olan
Saff et Bey (Atabinen), bando bünyesinde
bir senfoni orkestrası kurmuştur. Konser için
Avusturya’dan gelen çok sesli bir koronun
Sultan II. Abdülhamit tarafı ndan beğeniy-
le karşılanmasından hemen sonra çok sesli
vokal müzikle ilgili çalışmalara başlanmıştı r. Görsel 9.2: Mehmet Zek� Arca’nın p�yano eser�
Saff et Bey’den sonra göreve geti rilen Zati Bey (Arca), altmış beş kişilik çok sesli bir koro kurmuştur. Bu koro, Avrupa’dan
geti rilen eserleri seslendirmesinin ardından -1895 yılında- “ilk Türk çok sesli korosu” ünvanı almıştı r (Görsel 9.2).
Muzıka-yi Hümâyunda faaliyet gösteren çok sesli koro ve orkestra zamanla çalışmalarına hız kazandırarak yurt dışında
konserler vermek için turnelere çıkmıştı r. Kurum bünyesinde ve yurt dışında eğiti m alan müzisyenler sayesinde ilerleyen
Muzıka-yi Hümâyun, “Batı müziği eğiti mi verilen ilk Türk konservatuvarı” olma özelliği göstermişti r.
20. yüzyıl başlarında Osmanlı Dönemi’nde Türk ve Batı müziği eğiti mi konusunda önemli girişimlerde bulunulmaya
devam edilmişti r. Türk müziğinin gelişti rilmesi amacıyla Dârülbedâyi ve Dârülelhan kurulmuştur. İlk resmî müzik okulu
olma özelliği taşıyan Dârülelhan (Nağmeler Evi) 1914 yılında açılmıştı r. Tiyatro ve musiki okulu olarak hizmet vermesi
için açılan kurumun Tiyatro Bölümüne Fransız Andre Antoine (Andre Antoan), Türk Müziği Bölümüne Ali Rıfat Çağatay
görevlendirilmişti r. 1917 yılında Dârülbedâyiden ayrılan Müzik Bölümü, Dârülelhan adıyla müzik eğiti mini sürdürmüştür.

Tanzimat’la birlikte korolar, orkestra toplulukları ve çeşitli bandolar kurularak opera ve bale türlerinde önemli eserler
bestelenmişti r. Bu gelişmeler bir yüzyılı aşkın süre devam etmiş ve böylece Osmanlı Dönemi çok sesli Batı müziği kültürü
oluşmuştur.

ARAŞTIR-PAYLAŞ

“Mahmudiye Marşı” ile “Mecidiye Marşı”nı araştı rıp dinleyiniz. İki marşın ritmik ve melodik yapısındaki Batı
müziği etkilerini tespit ederek tespitlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

9.1.2. Cumhuriyet’in İlanından Sonra Müzikte Yapılan Yenilikler

Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından müzik eğiti mi alanında Atatürk’ün liderliğinde önemli adımlar atı lmıştı r. 3 Mart
1924 tarihinde çıkarılan Tevhidi Tedrisat Kanunu (Öğreti m Birliği Yasası) ile ülkenin bütün eğiti m kurumları Maarif Vekâ-
leti ne (Millî Eğiti m Bakanlığı) bağlanmıştı r. Eğiti m alanında yapılan önemli reformlardan biri olan Tevhidi Tedrisat Kanunu
ile yurdun her yerinde aynı tür eğiti min verilmesi hedefl enmişti r.

Osmanlı Dönemi’nde kurulan ve faaliyetlerine devam eden çok sesli müzik kurumlarında Cumhuriyet’in ilanıyla birlik-
te yeni bir yapılanma sürecine girilmişti r. Türk müziğinin yanı sıra Batı müziği eğiti mi de verecek kurumlar oluşturularak
çok sesli müzik eğiti mine akademik bir yapı kazandırılmıştı r. Millî kültürün korunması düşüncesiyle yapılan Türk müziği ile
Batı müziğini sentezleme çalışmaları Türk müziğini evrensel boyuta taşımıştı r.

TÜRKİYE’DE ÇOK SESLİ MÜZİK 133