Page 230 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

12. ÜNİTE

12.2.2. Mehterhânenin Türk Müziğine Etkileri

Askerî müzik; icra edildiği devleti n azameti ni göstermek, savaş meydanlarında askerlerin cesareti ni artı rmak ve düş-
man askerinin moti vasyonunu zayıfl atmak için önemli bir araç olarak görülmüştür. Tarihte birçok örneği görülen askerî
müzik türünün en önemli örneklerinden biri de mehter müziğidir. Mehter müziği, Türk milleti nin “Türk devlet müziği”
veya “hakanlık müziği” olarak bilinen kültürel bir değeridir.
Tarihi Orta Asya’daki Türk boylarına kadar uzanan mehterin teşkilatlanma süreci, Osman Gazi ile başlamıştı r. Selçuklu
Sultanı III. Alaatti n Keykubat’ın Osman Gazi’ye hâkimiyet ifadesi olarak gönderdiği tabl, âlem, tuğ ve nakkareden oluşan
çalgı takımı ilk mehterin oluşumuna zemin hazırlamıştı r.
Mehterhâne; kışla binalarında mehterlerin ikamet et-
ti ği ve içinde meşkhane, koğuş, yemekhane gibi salonların
bulunduğu kurumdur. Mehterhânenin müzik eğiti minden
sorumlu olan mehterbaşı, öğrencilerin yeti şti rilmesinden
repertuvar seçimine kadar birçok konuda karar verme
yetkisine sahip olmuştur. Mehterhânede müzik eğiti mi
riti mle başlamıştı r. Mehter düdüğü ile riti m ve senkron
çalışmaları yaptı rılan öğrenciler, kabiliyetlerine göre çalgı
bölüklerine ayrılmıştı r. Mehter çalgı bölükleri, müzisyen-
lerin icra etti ği çalgının adıyla anılmıştı r. Bu bölükler; Zur-
na Bölüğü, Zil Bölüğü, Boru Bölüğü, Davul Bölüğü, Nak-
kare Bölüğü, Kös Bölüğü, Öğrenciler Bölüğü gibi isimler
almıştı r. Bu bölüklerin eğiti mleri, uzmanlık alanlarının ge-
rekti rdiği yöntem ve tekniklerle verilmişti r (Görsel 12.8). Görsel 12.8: Mehter takımı

ARAŞTIR-PAYLAŞ

Mehter takımlarının seslendirdiği çeşitli eserlerin kayıtlarını araştı rıp dinleyiniz. Dinlediğiniz eserlerin hangi müzik
türüne ait olduklarını bulup arkadaşlarınızla paylaşınız.

12.2.3. Türk Müziği Eğiti mi Veren Resmî Eğiti m Kurumları

Türk sanat müziği, Osmanlı Dönemi’nde saray ve çevresinin tercih etti ği, bestelediği ve icra etti ği bir müzik türü ol-
muştur. Cumhuriyet ile birlikte gelişen ve değişen toplumsal yapıya bağlı olarak toplumda yer bulmuş ve benimsenmişti r.

Cumhuriyet’le birlikte Türk sanat müziğinde kurumsallaşma süreci başlamış, bilimsel ve eğiti msel açıdan hızlı bir iler-
leme kaydedilmişti r. Osmanlıdan bugüne kadar Türk müziği eğiti mi veren resmî kurumlar; musiki cemiyetleri, belediye
konservatuvarları, devlet konservatuvarları, güzel sanatlar fakülteleri, eğiti m fakültelerinin müzik öğretmenliği bölümleri
ve güzel sanatlar liseleri olmuştur.

Konservatuvarlar; ülkemizde müzik, müzikoloji ve sahne sanatları alanlarında eğiti m veren ve nitelikli sanatçılar, yo-
rumcular ya da araştı rmacılar yeti şti ren kurumlardır. Konservatuvarların amacı; Türk kültüründe var olan müzik ve sahne
sanatlarını korumak, yaşatmak, yaymak ve evrensel anlayışla sentez yapabilen yüksek nitelikli müzisyenler yeti şti rmekti r.
Bu kurumlar kuruldukları günden bugüne kadar sanatı meslek olarak seçen kişilerin yeti şmesini sağlamış, isti hdam yarat-
mış, ülke ve dünya kültürüne katkıda bulunmuştur.

Osmanlı Dönemi’nin ilk konservatuvarı olan Dârülelhan; Türk ve Batı müziğinin çeşitli konularını, tarihini, kurallarını
bilen ve beste yapabilen öğretmenler yeti şti rmeyi amaçlamıştı r. Bu kurum, 1925 yılında İstanbul Belediyesine bağlan-
dıktan sonra konservatuvara dönüşmüş ve İstanbul Belediye Konservatuvarı olarak adlandırılmıştı r. 1986 yılında İstanbul
Üniversitesine bağlanarak İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı adını almıştı r.

Ankara Devlet Konservatuvarı, Cumhuriyet’in ilan edilmesinden sonra Atatürk’ün isteği üzerine kurulan ve “ilk devlet
konservatuvarı” olma özelliğini taşıyan sanat okuludur. Bu okul, 1936 yılında öğreti me başlamış ve Batı müziği sistemine
göre eğiti m vermişti r.

228 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ