Page 85 - Birleştirilmiş Farklılaştırma Etkinlikleri

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ
FİZİK
10. SINIF

Öğretmen öğrencilere şu senaryoyu sunar ve aşağıdaki soruları yönelterek bir tartışma
ortamı yaratır: “Aynı kütledeki iki arkadaş, okulun merdivenlerini kullanarak en üst kata çıkı-
yor. Biri koşarak, diğeri yürüyerek çıkıyor.” “Hangisi fiziksel olarak daha çok iş yapmıştır?”,
“Hangisi daha güçlüdür (DFÖOD1, ZSF1, ZSF2)?”
Tartışmanın ardından öğrencilerden; iş, enerji ve güç kavramlarına dair kendi tanımlarını
ve tahminlerini defterlerine not etmeleri istenir. Bu bireysel düşünme süresinde, işlemleme
hızı farklı olan öğrencilere kendi hızlarında düşünme fırsatı tanınır. (DSF2, DFÖOD2). Ön
bilgiler sınıfça paylaşılır ancak bu aşamada doğru/yanlış düzeltmesi yapılmaz, öğrencilerin
fikirleri tahtaya not edilir (ZSF3).
Daha sonra öğrencilere “Bir cisim üzerinde iş yapabilmek için neye ihtiyacımız var?” sorusu
yöneltilir (ZSF4). Öğrencilerin cevaplarından yola çıkılarak enerji, en yalın haliyle “iş yapa-
bilme yeteneği” olarak tanımlanır ve iş-enerji dönüşümüne değinilir (ZIF2). Öğrenciler, kendi
cümleleriyle “iş” ve “enerji” tanımlarını defterlerine yazarak dersin o ana kadarki özetini
yaparlar (DÜF1).
Dersin başındaki “merdiven” örneğine geri dönülür. Her iki kişinin de aynı ağırlığı aynı yük-
sekliğe çıkardığı, dolayısıyla eşit iş yaptıkları netleştirilir. Farklı olanın “süre” olduğu vurgu-
lanarak güç kavramına geçiş yapılır. “Aynı işi daha kısa sürede yapmak ne anlama gelir?”
sorusu üzerinden beyin fırtınası yapılır (ZSF5). Öğrencilerin yönlendirmesiyle gücün, işin
yapılma hızı olduğu sonucuna varılır. Bu sözel ifade, öğrencilerin katılımıyla P = W / t (Güç
= İş/Zaman) matematiksel modeline dönüştürülür (ZIF3). Matematiksel modellemede zor-
lanan öğrenciler için formülün bileşenleri (W, t) renkli tebeşir veya kalemlerle kodlanarak
görselleştirilir (ZIF4).
Tahtaya büyük bir karşılaştırma tablosu çizilir. Öğrencilerle birlikte iş, enerji ve güç kav-
ramları, “tanım”, “sembol ve birim”, “zamanla ilişkisi (Zamana bağlı mı?)” başlıkları altında
analiz edilerek doldurulur. Bu grafik düzenleyici, bilgiyi organize etmede zorlanan öğrenciler
için yapılandırılmış bir destek sağlar (DSF2, ZIF5).
Ders; formül ezberinden uzak, yoruma dayalı açık uçlu sorularla sonlandırılır. Öğrenciler-
den, “güçlü bir makine ile çok iş yapan bir makine arasındaki farkı” kendi cümleleriyle açıkla-
maları istenir (DÜF2, ZÜF1). Düşüncelerini sözel ifade etmekte zorlanan öğrencilere yazılı
olarak veya çizimle ifade etme seçeneği sunulur (ZÜF2).
Öğrencilerin öğrenme süreci iki şekilde değerlendirilir:
Süreç Değerlendirme: Ders boyunca sorulan açık uçlu çıkarım sorularına verilen cevaplar
ve sınıf içi tartışmalara katılım gözlemlenir (EK-1) (ZÜF3).
Değerlendirme
Sonuç Değerlendirme: Ders sonunda yapılan kısa sözlü tartışma veya “çıkış kartı” etkinliği
ile öğrencilerin kavramsal anlamaları kontrol edilir. Çıkış kartında öğrencilerden “güç” kav-
ramını bir metaforla (benzetme) açıklamaları istenebilir (EK-2) (ZÜF4, ZÜF5).

Bilgiyi sunmak için birden fazla yol sağlama: Konunun anlatımında sözlü senaryolar,
tahtada görsel formül şablonları ve yapılandırılmış tablolar bir arada kullanılabilir.
Ilgi çekmek için birden fazla yol sağlama: Soyut fizik kavramları, öğrencilerin her gün
deneyimledikleri “merdiven çıkma” eylemi ve “yorulma” hissi ile ilişkilendirilerek somutlaş-
Kullanılan Evrensel tırılabilir.
Tasarım Ögeleri Eylem ve anlatım için birden fazla yol sağlama: Öğrencilerin fikirlerini farklı yollarla ifade
edebilmeleri için sözlü katılım, tahtada çizim yapma veya deftere yazma gibi seçenekler
sunulur.
Öğrenme için destekleyici bir ortam oluşturma: Sınıfta hataların (kavram yanılgılarının)
bir öğrenme fırsatı olarak görüldüğü, yargılayıcı olmayan bir tartışma ortamı oluşturulur.

BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ 87