Page 118 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Karışımın Son Sıcaklığını Tahmin Et

Konu Isıl Denge
Bu kapsamlı etkinlik, öğrencilerin farklı sıcaklıktaki maddeler arasında gerçekleşen ısı alış-
verişini bilimsel sorgulama süreci içerisinde deneysel olarak gözlemlemelerini ve ısıl denge
durumuna ulaşma sürecini etkileyen değişkenleri (kütle, öz ısı, sıcaklık farkı) analiz etme-
lerini hedefler. Öğrenciler, laboratuvar ortamında gerçekleştirdikleri kontrollü deneylerden
Öğrenme Hedefleri elde ettikleri verileri kullanarak enerji korunumu ilkesini matematiksel olarak modelleyerek
(Q alınan = Q verilen ) ısıl denge koşulunu gerekçelendirebilir, farklı maddelerin öz ısı değerlerinin
denge sıcaklığı üzerindeki etkisini yorumlayabilir ve bu matematiksel ilişkiyi günlük yaşam
uygulamaları (termos, motor soğutma sistemleri, ısı yalıtımı vb.) bağlamında bilimsel teme-
le dayalı olarak açıklama yeterliğine ulaşırlar.
Disiplinler Arası Matematik, kimya, mühendislik
Bileşenler
Materyaller Termometre, sıcak ve soğuk su, beher, portakal suyu, buz, katı metal cisim
Süre 2 ders saati
Öğrencilerin laboratuvar sürecindeki ve İstasyon Tekniği sırasındaki performansları, öğret-
men tarafından kullanılan Gözlem Formu (EK 2) aracılığıyla süreç odaklı olarak değerlen-
dirilir.
Seçimde Özgürlük kapsamında hazırlanan farklı formatlardaki (video, infografik, rapor vb.)
Etkinlik Açıklaması final ürünler, Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı (EK 3) kullanılarak ürün değerlendirme-
si doğrultusunda incelenir (ÜFÜD).
Ders sonunda öğrenciler, sürece katılımlarını ve enerji korunumu ilkesini matematiksel ola-
rak temellendirme düzeylerini yansıtan Öz Değerlendirme Formunu (EK 4) doldurarak öğ-
renme süreçlerine ilişkin farkındalık geliştirir.
Ders, öğretmenin sınıfa bir bardak portakal suyu ve buz ile gelmesiyle başlar. Portakal
suyunun oda sıcaklığında olduğu belirtilir ve içine buz atılarak erime süreci gözlemlenir.
Buz eridiğinde karışımın son sıcaklığını tahmin etmeleri istenir (IFK). Öğrencilerin merakını
uyandırmak ve ön bilgilerini yoklamak için Sokratik Sorgulama tekniği ile şu sorular yöneltilir:
“Bu karışımın daha soğuk olması için neler yapılabilir?”
“Portakal suyunu dondurmamız mümkün mü?”
“Bu karışımın son sıcaklığını matematiksel olarak kesin bir şekilde hesaplayabilir miyiz?”
Öğretmen, sınıfı 3 kişilik gurplara ayırır, öğrencilerin aktif katılım sağlayabileceği akran etki-
Uygulama Aşamaları leşimini arttıracak şekilde ortam düzenlenir (FÖOD-OTÖ, FÖOD-ÖMO, FÖOD-T).
Gözlem ve Kayıt: Gruplar, deneyin kontrol aşaması olarak eşit kütlede 0°C’deki soğuk su ile
100°C’deki sıcak suyu karıştırır. Karışımın ısıl dengeye ulaştığı son sıcaklık dikkatle ölçülür
ve kaydedilir (SFARŞ).
Basit Analiz: Öğrenciler, kütleler eşit olduğu için T değerinin neden yaklaşık 50°C çıktı-
son
ğını rapor ederler.
Gruplar, ikinci bir deney düzeneğine geçer. Bu aşamada bir Karşılaştırmalı Deney Tasarımı
uygulanır. Deneyde kullanılacak olan katı cismin (metal) öz ısısı önceden öğretmen tarafın-
dan gruplara verilir (Örnek: Demir için 0.115cal/g·°C).

120 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ