Page 119 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

Gözlem ve Kayıt: Belirli kütledeki 100°C’deki sıcak su içerisine bilinen kütledeki 0°C’deki katı
cisim atılır. Karışımın ulaştığı denge sıcaklığı T ölçülür ve kaydedilir.
son
Karşılaştırma ve Sorgulama: Gruplar, T değerinin ilk deneydeki 50°C’den neden sapma
son
gösterdiğini tartışır ve bu sapmanın nedeninin katı cismin düşük öz ısısı olduğunu keşifçi
öğrenme yoluyla anlamaya çalışır (SFKÖ).
Gruplar, topladıkları deneysel verileri kullanarak ısı alışverişinde enerji korunumu ilkesini
matematiksel olarak ispatlamak için İstasyon Tekniği ile çalışır.
İstasyon A (Verilen Isı Hesaplama): Gruplar, Q = m·c·ΔT formülünü kullanarak sıcak suyun
kaybettiği ısı enerjisi miktarı olan verilen ısıyı (Q ) hesaplar.
v
Q = m·c· (100 - T )
v son
İstasyon B (Alınan Isı Hesaplama): Gruplar, soğuk katı cismin aldığı ısı enerjisi miktarı olan
alınan ısıyı (Q ) hesaplar.
A
Q = m·c· (T - 0)
A son
İstasyon C (Eşitliği Gözlemleme ve Hata Analizi): Gruplar, hesapladıkları Q ve Q değer-
v
A
lerini karşılaştırır. İdeal koşullarda bu iki değerin eşit çıkması gerektiğini akıl yürütme ile ön-
görürler (SFAY). Aralarındaki farkı (hata payını) toplanan verilerin hassasiyeti ve çevreden
kaynaklanan ısı kayıpları gibi bilimsel gerekçelerle açıklarlar (SFÜDD). Bu, enerji korunumu
ilkesinin deneysel kanıtıdır (IFS).
Gruplar, Jigsaw Tekniği ile yeniden organize edilir. Yeni Uzmanlık Grupları, farklı hesapla-
ma istasyonlarından gelen üyelerden oluşur ve bilgileri birleştirir (IFÇ).
Açık Uçlu Problem: Gruplara, bu eşitlik ilkesini tersine çeviren bir ilerletici süreç problemi
sunulur (SFAU): “Elinizde öz ısısı bilinmeyen bir numune olsaydı, elde ettiğiniz Q = Q eşit-
A v
liğini kullanarak bu bilinmeyen maddenin öz ısısını nasıl hesaplardınız? Hesaplama adımla-
rını ve gerekli formülü bulunuz (IFO). Bu çalışma, öğrencileri kalorimetri kabı mantığına ve
sentez düzeyinde düşünmeye iter (SFGE, ÜFSÜ).
Öğrencilere gösterilen infografik ile ders boyunca işlenen konular kalan süre boyunca tekrar
edilir (EK 1).
Öğrenciler, Kademeli Etkinlikler Stratejisi ve Seçimde Özgürlük ile belirlenen zorluk ve for-
mat seviyesinde final ürünlerini hazırlarlar (ÜFÜÇ). Bu aşamada, Gerçek Hayat Problemle-
rine odaklanılır (ÜFGHP, ÜFD).
Öğrencinin hazırladığı ürünler; infografik, kısa video veya sunum olabilir (SFSÖ).

Öğrencilerin laboratuvar aşamasındaki ve İstasyon Tekniği sırasındaki performansları, öğ-
retmenin kullanacağı bir Gözlem Formu ile değerlendirilir (EK 2).
Öğrencilerin Seçimde Özgürlük kapsamında hazırladıkları farklı formatlardaki (video, infog-
Değerlendirme rafik, rapor) final ürünleri, Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı (EK 3) ile değerlendirilir
(ÜFÜD).
Öğrenciler ders sonunda sürece katılımlarını ve enerji korunumu ilkesini matematiksel ola-
rak kanıtlama yeteneklerini sorgulayan bir Öz Değerlendirme Formu doldururlar (EK 4).
Bu etkinlik sürecinde öğrenciler, termodinamik yasalarını kullanarak analitik düşünme ve
tasarım odaklı problem çözme becerilerini kullanmıştır. Deneyimledikleri süreçler şu meslek
gruplarının temel yetkinlikleri ile doğrudan ilişkilidir:
Kariyer Çıktısı Malzeme Bilimi ve Mühendisliği

Enerji Sistemleri Mühendisliği
Makine Mühendisliği

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 121