Page 140 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARİH
10. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Osmanlı Aydını

Konu 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde bilim, kültür, eğitim ve sanat
1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında
Öğrenme Hedefleri
meydana gelen gelişmeleri anlamak.
Disiplinler Arası Edebiyat, coğrafya, sanat tarihi
Bileşenler
Materyaller Etkileşimli tahta, ders kitapları, bilgisayar vb.

Süre 2 ders saati
Bu etkinlikte; 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde bilim, kültür, eğitim ve sanat
alanındaki gelişmeleri, bu gelişmelere temel teşkil eden çok kültürlü mirası ve bilimsel sü-
rekliliği analiz etmek amacıyla beyin fırtınası, doğrudan öğretim ve Jigsaw (Ayrılıp Birleşme)
tekniklerinden yararlanılmıştır.
Beyin Fırtınası: Dersin girişinde öğrencilere yöneltilen “İslam medeniyetini oluşturan kül-
türler hangileridir?” ve “Bilim insanları birbirleriyle nasıl anlaşmış olabilir?” gibi sorularla,
öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirmek ve İslam medeniyetinin çok kültürlü yapısı ile
ortak bilim dili (Arapça) üzerine çıkarımlar yapmalarını sağlamak amacıyla tercih edilmiştir.
Bu süreç, öğrencilerin farklı kültürlerin ortak üretimi olan bilimsel mirası fark etmelerine ve
neden-sonuç ilişkisi kurmalarına zemin hazırlar.
Etkinlik Açıklaması
Doğrudan Öğretim: Medeniyet, kültür, medrese, külliye, şifahane ve rasathane gibi temel
kavramların anlamlarını netleştirmek; Osmanlı Devleti’nin devraldığı çok kültürlü mirası ve
bilim dilinin önemini açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Öğretmen, sunduğu kavramsal çer-
çeve ile tüm öğrencilerin araştırma safhasına doğru bir akademik terminoloji ve tarihsel
perspektifle başlamasını sağlar.
Jigsaw (Ayrılıp Birleşme): Bilim, kültür, eğitim ve sanat başlıklarında uzmanlaşma yoluy-
la kapsamlı bilgi toplama ve tespit edilen bilgileri yorumlama aşamalarında kullanılmıştır.
Öğrencilerin kendi uzmanlık alanlarındaki bilgileri asıl gruplarına dönerek arkadaşlarına öğ-
retmeleri; sorumluluk alma, akran etkileşimi ve farklı alanlardaki gelişmeleri sentezleyerek
bütüncül bir bakış açısı geliştirmeleri için stratejik bir önem taşır.
Öğretmen, medeniyet, kültür, medrese, külliye, şifahane, rasathane, usturlap kavramlarının
anlamını sunu olarak öğrencilere verir. Öğretmen tahtaya İslam medeniyeti yazar. Öğren-
cilere “İslam medeniyetini oluşturan kültürler hangileridir?” sorusunu sorarak beyin fırtınası
yapmalarını ister. Öğrencilerden gelen yanıtların Arap, Türk, Fars, Bizans vb. olması bek-
lenir (IFSK1). Gelen yanıtlar tahtaya yazıldıktan sonra öğretmen süreci toparlayarak “İslam
medeniyeti tek bir milletin değil, farklı kültürlerin ortak üretimidir.” cümlesini söyleyerek bu
etkilenmeyi ifade eder. Osmanlı Devleti’nin de bu çok kültürlü mirasın devamı olduğu sonu-
cu çıkarılır. Öğretmen “Peki, bu kadar farklı kültürün bir arada olduğu bir medeniyette, bilim
insanları birbirleriyle nasıl anlaşmış olabilir?” sorusunu yönelterek öğrencilerin dikkatini or-
Uygulama Aşamaları tak dil kullanımına çeker. Tahtaya “O hâlde Osmanlı Devleti ve diğer Türk-İslam devletle-
rinde bilim dili niçin Arapçadır?” (SFÜDD1). “Bir medeniyet bilim insanını desteklemezse ne
olur?” sorusunu yazarak öğrencilerin neden-sonuç ilişkisi kurması sağlanır (IFÇ, SFAY1).
Öğretmen öğrencilerin aktif katılımından sonra “Arapça, İslam dünyasında bilim insanlarının
ortak diliydi.” bağlantısını kurar (IFS).
Öğretmen, “1453-1683 yılları arasında bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında ortaya çı-
kan gelişmeler dersimizin konusudur.” açıklamasını yapar. “Şimdi bu gelişmelerin Osmanlı
Devleti’nde nasıl ortaya çıktığını, sizlerin araştırıp paylaşacağı bir yöntemle inceleyeceğiz.”
diyerek öğrencileri bilgilendirir (FÖOD-ÖMO).

142 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ