Page 71 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARİH 10. SINIF

ETKINLIK 6

TEMA: BEYLIKTEN DEVLETE OSMANLI (1299-1453)
Etkinliğe
TAR.10.2.3. Osmanlı Devleti’nin ordu, hukuk ve toprak sistemi ile devletleşme süreci arasındaki
Dönüştürülecek
ilişkiyi çözümleyebilme
Öğrenme Çıktıları
Basamaklandırılmış a) Osmanlı Beyliği’nin devletleşmesini sağlayan sistemlerin özelliklerini belirler.
Bilgi Birimleri b) Osmanlı Beyliği’nin devletleşmesini sağlayan sistemler arasındaki ilişkiyi belirler.

Öğrencilerin olaylar ve kurumlar arasındaki bağı anlamlandırabilmek için neden–sonuç ve sü-
Ön Koşul Beceriler/ reklilik–değişim ilişkisini kurma temel kabullerine sahip olmaları gerekir.
Temel Kabuller Öğrencilerin Osmanlı Beyliği’nin bir dünya devletine dönüşme süreci ile ilgili tarihsel bilgilere
sahip olması beklenir.
Öğrencilerin, temel tarihsel kavram bilgisine (padişah, sipahi, reaya, tımar vb.) sahip olmaya,
Tema Bazlı Öğrenci farklı bakış açılarını karşılaştırmaya, harita üzerinde olay ve yerleri doğru göstermeye, düşün-
Ihtiyaçları celerini özgün biçimde ifade etmeye, topluluk önünde kendine güvenle konuşmaya, iletişim
becerilerini geliştirmeye ve zamanı verimli değerlendirmeye ihtiyaçları vardır.

Farklılaştırma Alanları
Öğrenciye/öğrencilere;
Tımar sistemi sizce Osmanlı’da hangi temel ilkeye dayanıyor olabilir?
Soyutluk (İFS) Çifthane ile tımar arasındaki ilişkiyi tek bir cümleyle nasıl genelleyebilir-
siniz?
Eğer tımar sistemi olmasaydı, Osmanlı’nın merkezî otoritesi hangi ilkesel
zorluklarla karşılaşırdı? soruları yöneltilerek düşünüp tartışmaları sağla-
Içerik nabilir.
Öğrencilere “Çifthâne sisteminin Osmanlı’daki işlevlerini” açıkladıktan
sonra, öğretmen küçük gruplara farklı disiplinler arası perspektifler verebi-
Karmaşıklık (İFK) lir (ekonomi bakışı: üretim–tüketim dengesi, vergi geliri, toplum yapısı ba-
kışı: köylünün statüsü, aile yaşamı, siyaset bakışı: devletin kontrol gücü,
merkezî otorite, çevre bakışı: tarımsal sürdürülebilirlik, doğal kaynak kul-
lanımı gibi). Her grup kendi disiplininin gözünden çifthane–tımar ilişkisini
analiz eder. Sonra grupların fikirlerini sınıfla paylaşması istenebilir.

SFÜDD1: Gruplardan, kendi rolü (padişah, tımarlı sipahi, köylü) açısından
bir karar ağacı oluşturmaları istenebilir.
Üst Düzey
Süreç Düşünme Örneğin: “Eğer mahsul azaldıysa ne yapılmalı? Vergiler artırılır mı, azaltı-
lır mı, alternatif gelir yolları mı bulunur?”
(SFÜDD)
Bu sayede öğrenciler tarihsel karar süreçlerini mantıksal olarak yapılan-
dırabilir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 73