Page 75 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARIH
10. SINIF

Bunun için öncelikle öğretmen, etkileşimli tahtadan https://meb.ai/Z1vGAh (Uygulama dos-
yasına erişim için öğretmen kullanıcısının MEBİ platformunda oturum açması gereklidir.)
linki üzerinden MEBİ uygulamasına giriş yapar ve açılan videonun 20:11–21:27 dakikala-
rı arasını öğrencilerle birlikte izler. Videonun izlenmesinin ardından öğretmen, öğrencilere
“Neden?”, “Nasıl?” ve “Siz olsaydınız ne yapardınız?” sorularını temel alan sorular yöneltir.
Örnek sorular şunlardır (sırasıyla):
“Çifthane sistemi köylü ve devlet açısından hangi amaçlara hizmet etmiş olabilir?”
“Sizce köylünün çifthane sistemi içinde hayatı kolaylaşmış mı, zorlaşmış mı? Neden?”
“Eğer çifthane sistemi olmasaydı köylüler ve devlet arasında hangi problemler yaşanabilir-
di?”
“Devletin köylüye belli miktarda toprak ve hayvan vermesi, devlet için ne tür bir avantaj
sağlar?”
“Çifthane sistemi ile günümüz küçük çiftçilik sistemlerini karşılaştırırsanız hangi benzerlikler
ve farklılıklar ortaya çıkar?”
“Bu sistem, köylülerin ekonomik özgürlüğünü sınırlayan bir uygulama mı yoksa onları koru-
yan bir sistem mi?”
“Sizce böyle bir sistem günümüz için uygulanabilir mi?”
“Eğer siz bir çifthane köylüsü olsaydınız, hayatınızı kolaylaştıracak hangi değişiklikleri ya-
pardınız?”
“Devletin çifthane sistemini tamamen kaldırıp serbest çiftçiliğe izin verdiğini hayal edin. Köy-
lüler ve devlet arasındaki ilişkiler nasıl değişirdi?”
Öğretmen, bu sorulardan uygun gördüklerini adım adım sorarak, öğrencilerin düşüncelerini
ifade etmelerini ve tartışma sürecine aktif katılmalarını sağlar. Bu süreçte öğretmen, uygun
gördüğü öğrenci cevaplarını etkileşimli tahtaya not eder ve dersin sonunda çifthâne sistemi
bu cevaplar üzerinden özetlenir (IFK, SFAY).
Sonrasında öğretmen, öğrencilere “Şimdi sizlerle tımar sisteminin sac ayağını oluşturan
padişah (devlet), tımar (dirlik) sahibi ve köylü (reaya) unsurlarının sistemin uygulanmasın-
daki rollerini öğreneceğiz.” diyerek etkileşimli tahtadan https://meb.ai/Z1vGAh (Uygulama
dosyasına erişim için öğretmen kullanıcısının MEBİ platformunda oturum açması gereklidir.)
linki üzerinden MEBİ’ye bağlanır ve ilgili videonun 21:30-26:34 dakikaları arasındaki bölümü
sınıfa izletir. Ardından öğretmen sınıfı üç gruba ayırır.
Birinci grup, A3 kâğıda tımar sisteminin uygulanması sırasında tımar (dirlik) sahiplerine ve
köylülere tanınan haklar ile getirilen sınırlamaları gösteren bir tablo hazırlar.
Ikinci grup, A3 kâğıda tımar sisteminin işleyişini gösteren bir zihin haritası oluşturur.
Üçüncü grup, A3 kâğıda tımar sisteminin sonuçlarını, ortaya çıktığı alanlara göre sınıflan-
dırarak tablo hâline getirir.
Gruplar, hazırladıkları tablo ve zihin haritalarını belirledikleri grup temsilcileri aracılığıyla is-
tasyonlarda sırayla sunar. Tüm istasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra grup temsilcileri
bir araya gelerek ürünlerini ortak bir postere dönüştürür ve bu poster sınıf panosunda sergi-
lenir (SFÜDD2, SFGE2).
Öğretmen, “Osmanlı Tımar Sistemi: Rolümüzü Seç, Tarihi Canlandır!” sloganıyla RAFT et-
kinliğini başlatır. Bu etkinlikte öğrencilerin Osmanlı tımar sisteminin işleyişini, amaçlarını ve
toplumsal etkilerini farklı bakış açılarını anlamaları hedeflenir (SFSÖ).
Öğrencilerden bazıları “padişah”, “tımarlı sipahi”, “Osmanlı köylüsü” ve “tarih araştırmacısı”
rollerine seçilir. Her rol için aşağıdaki görevler belirlenir:

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 77