Page 72 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARİH
10. SINIF

SFÜDD2: Öğrencilere “Tımar sisteminde köylüler ağır vergilerden şikâ-
yet etmeye başladı. Padişah sizden bu sorunu çözmenizi istedi. Vergileri
tamamen kaldırmak, azaltmak ya da olduğu gibi bırakmak seçeneklerin-
den birini seçin. Kararınızı gerekçelendirin ve bunun Osmanlı Devleti için
olumlu/olumsuz sonuçlarını tartışın.” yönergesi verilerek üst düzey düşün-
me becerileri geliştirilebilir.
SFAU1: Öğrenciden, tımar sisteminin Osmanlı dışındaki bir toplumda
(örneğin Avrupa feodal sistemi ya da günümüz devletlerinde kamu hiz-
metlerinin finansmanı) nasıl uygulanabileceğini hayal etmesi ve sınıfla
Açık Uçluluk/ paylaşması istenebilir.
İlerletici Süreç SFAU2: “Durum kartları”. Her gruba rastgele bir bağlam kartı verilebilir.
(SFAU) Örneğin, uzun süren savaş dönemi, nüfusun azaldığı sancak, vergi ge-
lirlerinin düştüğü yıl). Gruplardan, kendi rolünden bu bağlamda en az iki
farklı olası sonuç ve bir beklenmeyen risk üretmeleri ve bunu sınıfla pay-
laşmalrı istenebilir.
“Tımar sistemi merkezi otoriteyi güçlendirmiştir. Bu görüşe katılıyor mu-
Akıl Yürütme/
sun? Neden?” soruları sorularak öğrencinin görüşünü en az iki kanıt veya
Kanıtlama (SFAY)
gerekçe ile açıklaması istenebilir.
RAFT etkinliğinde öğrencilere sadece sabit roller (padişah, sipahi, köylü,
araştırmacı) değil, kendi istedikleri rolü seçme özgürlüğü verilebilir. Ayrıca
Seçimde Özgürlük ürün türünde de esneklik tanınabilir (mektup, şiir, hikâye, tablo, çizim, kısa
(SFSÖ) video vb.). Böylece zenginleştirilmiş öğrenmeye ihtiyaç duyan öğrenciler
de kendi güçlü oldukları alanı seçerek daha yaratıcı ve derinlemesine
ürün ortaya koyabilir.
Öğrencilerden bir tarih araştırmacısı olarak tımar sistemiyle ilgili hem Os-
manlı dönemi kaynaklarını (örn. kanunnameler, kronikler) hem de modern
tarihçi yorumlarını incelemeleri istenebilir. Bu kaynakları değerlendirme
ölçütleri olarak;
Araştırma
Yöntemleri • Güvenilirlik,
(SFARŞ) • Bakış açısı,
Amaç ve dil maddeleri belirlenebilir. Ardından öğrencilerden kendi araştır-
ma raporlarını yazmaları, hangi kaynağın tımar sistemini anlamada daha
işlevsel olduğunu gerekçeleriyle açıklamaları istenebilir.
SFGE1: “Elçi turu”. Her gruptan 1 “elçi” 2 dakika boyunca diğer bir gruba
gidip o grubun rolünden (padişah/sipahi/köylü) bir fayda ve bir endişe notu
toplar; dönünce kendi grubunun çıkarımlarına ekler. Böylece bakış açıları
yatayda da zenginleşir.
Grup Etkileşimi
(SFGE) SFGE2: İstasyon çalışmasında gruplar sadece kendi ürünlerini hazırla-
makla kalmayıp bir sonraki istasyonda diğer grubun ürününü inceleyip ge-
liştirme önerisi yazabilirler. Zenginleştirilmiş öğrenmeye gereksinim duyan
öğrenciye grup sözcülüğü, ürünleri birleştirme, tartışmaları yönlendirme
gibi liderlik rolü verilebilir.

74 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ